Danimarkal\u0131 Filozof Soran Kierkegaard, \u201c\u0130nsan iki \u015fekilde kendini yan\u0131ltabilir; ilki olmayan bir \u015feye inanarak, ikincisi olan\u0131 g\u00f6rmeyerek.\u201d der. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’nin 97 y\u0131ll\u0131k b\u00fcy\u00fck K\u00fcrt yan\u0131lg\u0131s\u0131n\u0131n malul etti\u011fi, k\u00f6r etti\u011fi devlet akl\u0131, ilk olarak K\u00fcrtlerin olmad\u0131\u011f\u0131na inanarak ve herkesi buna inand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015farak; ikincisi de K\u00fcrtlerin bir halk, bir ulus oldu\u011funu g\u00f6rmeyerek Mezopotamya\u2019n\u0131n en kadim topluluklar\u0131ndan birine ha\u015fere s\u00fcr\u00fcs\u00fc muamelesi yapmay\u0131 m\u00fcstemleke bir memleket yaratman\u0131n \u015fan\u0131ndan say\u0131yor. Esasen K\u00fcrt meselesi, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’nin kurulu\u015fundan \u00f6nce vard\u0131r. Cumhuriyetin kurulu\u015fu ile birlikte kurucu asli unsur olan T\u00fcrk kimli\u011finin ideolojik bir hat \u00fczerinden tek\u00e7i bir paradigma olarak kurgulanmas\u0131, sorunu bariz bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015f ve bir as\u0131rl\u0131k tarihi geride b\u0131rakarak \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bin y\u0131la ta\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti nezdinde K\u00fcrtlerin bir ulus olarak varl\u0131\u011f\u0131 \u2018g\u00fcvenlik\u2019 sorunu olarak kodlanm\u0131\u015f ve yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru yap\u0131land\u0131r\u0131lan devletin kurucu algoritmas\u0131 i\u00e7erisinde tahakk\u00fcm alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ge\u00e7en y\u00fczy\u0131ll\u0131k s\u00fcre zarf\u0131nda 29 kez isyan eden K\u00fcrt ulusunun 28 isyan\u0131 tenkil ve tediple bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, 29. isyan \u201cd\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu sava\u015f\u201d haliyle h\u00e2lihaz\u0131rda s\u00fcrmektedir. 29. isyan olarak nitelenen isyan\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 tarihi 1984 y\u0131l\u0131d\u0131r. K\u00fcrdistan \u0130\u015f\u00e7i Partisi (PKK), K\u00fcrt Meselesini kimlik \u00fczerinden de\u011fil, teritoryal bir ba\u011flam \u00fczerinden okumu\u015ftur. \u2018S\u00f6m\u00fcrge K\u00fcrdistan\u2019 tezi, 29. isyan\u0131n kalk\u0131\u015f noktas\u0131d\u0131r. Nitekim kurtulu\u015f tahayy\u00fcl\u00fc, \u2018s\u00f6m\u00fcrgesizle\u015ftirme\u2019 ba\u011flam\u0131 i\u00e7inde yeniden ve yeniden \u00fcretilmi\u015ftir. \u00dc\u00e7 a\u015famal\u0131 halk sava\u015f\u0131yla genel bir devrime ula\u015farak, K\u00fcrdistan\u2019\u0131 \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirmek temel hedef olarak belirlenmi\u015ftir. Otuz yedinci y\u0131l\u0131n\u0131 dolduran bu sava\u015f, kendi i\u00e7inde evrilen, de\u011fi\u015fen ve d\u00f6n\u00fc\u015fen yap\u0131s\u0131yla \u2018\u00f6z savunma\u2019 anlay\u0131\u015f\u0131 \u00fczerinden kendini yeniden in\u015fa etmektedir. Ge\u00e7en s\u00fcre i\u00e7erisinde T\u00fcrk devletinin birincil sorunu 21 olan K\u00fcrt meselesi, Rojava deneyimiyle birlikte uluslararas\u0131 bir h\u00fcviyet kazanm\u0131\u015f durumdad\u0131r. K\u00fcrt meselesi g\u00f6rmezden gelinemeyecek kadar yak\u0131c\u0131 bir hale evrilmesine ra\u011fmen, K\u00fcrtlerin politik bir akt\u00f6r olarak uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7 matrisleri i\u00e7erisinde farkl\u0131 etnik kimli\u011fe, dile ve k\u00fclt\u00fcre sahip bir topluluk olarak kat\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n ve temsilinin \u00f6n\u00fcndeki a\u00e7\u0131k engellerin hi\u00e7biri hen\u00fcz ortadan kalkmam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin y\u00fcz y\u0131ll\u0131k tarihi hangi vechesiyle ele al\u0131n\u0131rsa al\u0131ns\u0131n, g\u00fcvenlik politikalar\u0131 her zaman demokratik siyasete galebe \u00e7alm\u0131\u015f ve g\u00fcvenlik olgusu yurtta\u015flar i\u00e7in de\u011fil, m\u00fcesses nizam\u0131n in\u015fas\u0131 i\u00e7in bir har\u00e7 malzemesi olarak kullan\u0131lagelmi\u015ftir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
12 Eyl\u00fcl 1980 fa\u015fist askeri darbesi, \u00fclkenin \u00fczerinden buldozer gibi ge\u00e7erken planland\u0131\u011f\u0131 \u015fekliyle b\u00fct\u00fcn toplumu depolitize etmi\u015f, bask\u0131 ve \u015fiddet politikalar\u0131n\u0131n bizatihi devlet eliyle uygulanmas\u0131na imkan sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. 6 Kas\u0131m 1983\u2019e kadar s\u00fcren cunta rejimi, T\u00fcrkiye\u2019de k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fimi ve yeniden yap\u0131land\u0131rmay\u0131 hayata ge\u00e7irecek yeni bir d\u00f6nemin de ba\u015flang\u0131c\u0131 olmu\u015ftur. 1978 y\u0131l\u0131nda ilan edilen PKK’nin lider ve \u00f6nc\u00fc kadrolar\u0131n\u0131n bertaraf edilmesi ve b\u00f6ylelikle K\u00fcrdistan devriminin de \u00f6n\u00fcn\u00fcn al\u0131nacak olmas\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 i\u00e7erisinde hareket eden darbeciler, T\u00fcrkiye devrimci solunu tasfiye etmeyi ba\u015farsalar da ayn\u0131 ba\u015far\u0131y\u0131 K\u00fcrdistan devrimcileri i\u00e7in g\u00f6sterememi\u015flerdir. 1980\u2019li y\u0131llardaki ANAP iktidar\u0131n\u0131n siville\u015fmeye y\u00f6nelik siyasal retori\u011fine ra\u011fmen, pratikte 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn in\u015fa etti\u011fi bu devlet formunu aynen korumu\u015ftur. 1990\u2019larda ise, 12 Eyl\u00fcl\u2019le kurulan Neoliberal Milli G\u00fcvenlik Devleti\u2019nin kendisini daha da tahkim ederek yeniden \u00fcretebilmesinde \u00fc\u00e7 fakt\u00f6r belirleyici olmu\u015ftur: Neoliberalizmin siyasal hegemonya krizi, siyasal \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131n y\u00fckseli\u015fi, K\u00fcrt sorunu ve i\u00e7 sava\u015f stratejisi. \u0130lk ikisine nazaran K\u00fcrt sorunu ve i\u00e7 sava\u015f stratejisi devletin b\u00fct\u00fcn kurum ve kurulu\u015flar\u0131nca \u00fczerinde mutabakat sa\u011flanan konu olmu\u015ftur. K\u00fcrtlerle m\u00fccadelenin her t\u00fcrl\u00fcs\u00fcn\u00fcn mubah say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok kritik bir e\u015fik olan doksanl\u0131 y\u0131llar bu mutabakat\u0131n habercisi olacakt\u0131. Peki s\u00f6z\u00fc edilen 90’l\u0131 y\u0131llar nedir ve bug\u00fcne ba\u011flanmam\u0131zda ne gibi bir etkisi vard\u0131r? T\u00fcrk devletinin K\u00fcrdistan \u00f6zelinde y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc politikalar, modern sava\u015f stratejileri ba\u011flam\u0131nda nas\u0131l ele al\u0131nabilir? \u201893 Konsepti\u2019 olarak haf\u0131zalar\u0131m\u0131zda yer eden s\u00fcrecin y\u0131k\u0131c\u0131 etkileriyle hesapla\u015fmadan K\u00fcrt meselesinde gelinen yer neresidir?<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Neoliberal kapitalizmin y\u00f6netilememe sorunu anlam\u0131na gelen siyasal hegemonya krizinin yaratt\u0131\u011f\u0131 bo\u015fluk, i\u00e7 sava\u015f ko\u015fullar\u0131yla da elini s\u00fcrekli g\u00fc\u00e7lendiren T\u00fcrk ordusu taraf\u0131ndan dolduruldu. Bu ba\u011flamda, Charles Tilly\u2019nin \u2018Sava\u015f yapmak, devleti yapmakt\u0131r.\u2019 ifadesi, T\u00fcrk devletinin K\u00fcrt meselesi kar\u015f\u0131s\u0131ndaki s\u00fcreklili\u011fin en kristalize hali olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Zira; K\u00fcrt sorununun militarizasyonu ve s\u00fcrekli i\u00e7 sava\u015f hali, ordunun siyasal alan \u00fczerindeki vesayetini g\u00fc\u00e7lendirdi. G\u00fcvenlik mefhumu i\u00e7erisinde devlet yeniden \u00fcretildi. \u00d6zellikle, 1992- 1993 y\u0131llar\u0131nda K\u00fcrt sorununun militarizasyonunda bir e\u015fik a\u015f\u0131ld\u0131. Formel-enformel ve legal-illegal ba\u011flant\u0131lar\u0131yla paramiliter bir sava\u015f makinesi in\u015fa edildi. Devletlerin resmi g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin d\u0131\u015f\u0131nda olu\u015fturulmu\u015f devlet yanl\u0131s\u0131 silahl\u0131 gruplar\u0131 tasvir etmek i\u00e7in kullan\u0131lan paramiliter terimi h\u00fck\u00fcmet yanl\u0131s\u0131 milisler, kontrgerilla, \u00f6l\u00fcm timleri vb. \u015fiddet gruplar\u0131n\u0131 kapsamaktad\u0131r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Yani nitelik olarak, \u00f6l\u00fcm timlerinden devleti korumay\u0131 kendine misyon edinmi\u015f kalabal\u0131k g\u00fcruhlara, organize su\u00e7 \u00f6rg\u00fctlerinden a\u015f\u0131r\u0131-milliyet\u00e7i yap\u0131lanmalara kadar farkl\u0131 kategorideki bir\u00e7ok silahl\u0131 grup, paramiliter ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda ele al\u0131nabilir. Bu ba\u011flamda Dr. Ayhan I\u015f\u0131k\u2019\u0131n T\u00fcrk devletinin paramiliter yap\u0131lanmas\u0131 konusunda tespitleri olduk\u00e7a a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131d\u0131r: \u2018\u2018S\u00f6z konusu yap\u0131lanmalar\u0131n resmi silahl\u0131 birliklerden ayr\u0131ld\u0131klar\u0131 noktalar uzmanlar taraf\u0131ndan \u015f\u00f6yle izah edilir: Birincisi yar\u0131 resmi veya gayri resmi devlet yanl\u0131s\u0131 silahl\u0131 gruplar olmalar\u0131 onlar\u0131 ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 k\u0131lan bir durum. \u0130kincisi, g\u00fcvenlik b\u00fcrokrasisinin hiyerar\u015fik yap\u0131lanmas\u0131na oranla daha esnek ve farkl\u0131 bir organizasyonel yap\u0131ya sahiptir. Bu yap\u0131, onlar\u0131n d\u0131\u015fa \u00e7\u0131kma \u00e7eperlerini olduk\u00e7a geni\u015fleten bir muhtevaya sahiptir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, eylemlerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc devlet kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan reddedilebilir esnek bir ili\u015fki a\u011f\u0131na sahiptir. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc , askeri ve\/ veya siyasi stratejilerin par\u00e7as\u0131d\u0131rlar. Be\u015fincisi ortak ve genel \u00f6zellik olarak i\u00e7-sava\u015f benzeri \u00e7at\u0131\u015fmalarda kullan\u0131l\u0131rlar. Alt\u0131nc\u0131s\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri eylemlerden dolay\u0131 ki\u015fisel ekonomik \u00e7\u0131kar sa\u011flamalar\u0131 da \u00f6rg\u00fctlenmelerin g\u00f6r\u00fcnmeyen ve psikolojik harp unsurlar\u0131yla perdelenen rant fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr.\u2019\u2019<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
T\u00fcrk devletinin paramiliterizm siyaseti Osmanl\u0131\u2019dan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar \u00e7e\u015fitli k\u0131r\u0131lmalar ile birlikte bir s\u00fcreklilik i\u00e7inde ele al\u0131nabilir. Lakin; PKK\u2019nin T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019ne kar\u015f\u0131 silahl\u0131 m\u00fccadele s\u00fcrecini ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 1984 y\u0131l\u0131, T\u00fcrk devletinin paramilitarizm siyaseti a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a hassas bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131na i\u015faret eder. Bu tarihten itibaren T\u00fcrk devleti kademeli olarak d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc nesil sava\u015f stratejilerine odaklanmaya ba\u015flayacakt\u0131r. Olu\u015fturulan gizli ya da a\u00e7\u0131k Kuzey K\u00fcrdistan merkezli t\u00fcm sivil ve askeri yap\u0131lanmalar, yine K\u00fcrt toplumunu \u00e7\u00f6zmek ad\u0131na geli\u015ftirilen t\u00fcm sosyo[1]politik uygulamalar ve yeniden dizayn edilen hukuk sistemleri, mezar-zindan-s\u00fcrg\u00fcn aras\u0131na s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan ya\u015famlar\u0131n s\u0131radanla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, T\u00fcrk devletinin sava\u015f stratejisinin en belirgin i\u015faretleri olarak okunabilir. 1985 y\u0131l\u0131nda K\u00f6y Koruculu\u011fu sistemi, 1982 y\u0131l\u0131nda kurulan ve hem 1986 y\u0131l\u0131nda, hem de 1993 y\u0131l\u0131nda yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lan \u00d6zel Tim yap\u0131lanmas\u0131, 1987 y\u0131l\u0131nda kurulan J\u0130TEM ve as\u0131l kurulu\u015f tarihi 1980\u2019lerin ba\u015f\u0131 olan Hizbullah \u00f6rg\u00fctlenmesi PKK ile m\u00fccadelenin ayg\u0131tlar\u0131 olarak in\u015fa edildiler. K\u00fcrdistan\u2019daki paramiliter yap\u0131lanma, 1985-91 y\u0131llar\u0131 aras\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak istihbarat toplama faaliyetleri i\u00e7erisindeyken \u2018D\u00fc\u015f\u00fck Yo\u011funluklu Sava\u015f\u0131n denge a\u015famas\u0131na gelmesi sonucu s\u00f6z konusu yap\u0131lar, 1991- 1996 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u00f6l\u00fcm mangalar\u0131na evrildiler. 11 Ayhan I\u015f\u0131k. Devletin ve Toplumun Paramiliterle\u015fmesi. Bianet. 2020 1990-1994 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda genelkurmay ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revinde bulunan Orgeneral Do\u011fan G\u00fcre\u015f \u0130ngilizce asl\u0131 \u201cLow-instensity Conflict\u201dden \u00e7evirip ilk kez s\u00fcregelen \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ad\u0131n\u0131 koyacakt\u0131: \u2018D\u00fc\u015f\u00fck Yo\u011funluk \u00c7at\u0131\u015fma.\u2019 DY\u00c7 konsepti, nizami olmayan sava\u015flar\u0131 imlemesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Uluslararas\u0131 literat\u00fcrde; \u00e7ete sava\u015flar\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck sava\u015flar, gerilla sava\u015flar\u0131, ayaklanmalar, ayaklanmalar\u0131 bast\u0131ran kontrgerilla sava\u015flar\u0131, b\u00f6lgesel sava\u015flar, ihtilalci sava\u015flar, ulusal kurtulu\u015f m\u00fccadeleleri, uzun erimli halk sava\u015flar\u0131 DY\u00c7 konsepti i\u00e7erisinde tan\u0131mlanmaktad\u0131r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
DY\u00c7, sava\u015f\u0131n kontrol edilebilir ve kabul edilebilir bir seviyede tutularak ortaya \u00e7\u0131kan siyasal belirsizlik ve y\u00f6netememe krizinin dengelenmesi, ayn\u0131 zamanda siyasal erkenin devam\u0131n\u0131 sa\u011flamaya d\u00f6n\u00fck bir d\u00fczeni de ifade eder. Agamben bu durumu \u015f\u00f6yle izah eder. \u201cModern totalitarizm, istisna hali arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yaln\u0131zca siyasi has\u0131mlar\u0131n\u0131 de\u011fil, \u015fu ya da bu nedenden \u00f6t\u00fcr\u00fc siyasi sistemle b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilemeyecekleri belli olan yurtta\u015f kesimlerinin de bedenen ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131na izin veren yasal bir i\u00e7 sava\u015f olarak tan\u0131mlanabilir.12 Art\u0131k temel ba\u011flam, gerilla hareketi ile destek\u00e7ileri aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131n kopar\u0131lmas\u0131n\u0131 i\u00e7eren \u2018su-bal\u0131k\u2019 metaforuyla simgele\u015fen diyalektik \u00fczerinden tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylelikle T\u00fcrk devletinin K\u00fcrdistan\u2019daki varl\u0131\u011f\u0131, psikolojik harp teknikleriyle toplumsal yap\u0131y\u0131 bozarak K\u00fcrtlerin iradesini teslim almak i\u00e7in asimetrik bir uzamda i\u015fleyen sava\u015f makinesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu makinenin temel y\u00f6nelimi ve \u00e7izdi\u011fi sat\u0131h \u2018silahl\u0131 muhalif grup\/gerilla hareketleri\u2019 yerine onu destekleyen sivillerin hedeflenmesini i\u00e7erir. D\u00fczenli sava\u015ftan farkl\u0131 olarak, sahada \u00e7arp\u0131\u015fan askerler olmaks\u0131z\u0131n bug\u00fcnk\u00fc bi\u00e7imiyle esas olarak kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclen gayr\u0131 nizami harbin bi\u00e7imlerinden olan psikolojik harp teknikleri devreye al\u0131n\u0131r. Psikolojik harbin odak noktas\u0131 ise hedeflenen kitlelerin zihinlerini ele ge\u00e7irmektir. Bunun i\u00e7in en etkili ara\u00e7 olan medya organlar\u0131 sava\u015f\u0131n kumanda kararg\u00e2h\u0131 i\u00e7erisinde yerini al\u0131r. Di\u011fer sivil toplum kurulu\u015flar\u0131, i\u015f \u00e7evreleri, dernekler, sendikalar \u00f6nce ele ge\u00e7irilir, sonra alg\u0131 operasyonlar\u0131yla topluma kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen sava\u015f\u0131n par\u00e7as\u0131 haline getirilirler.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
1987-2002 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Kuzey K\u00fcrdistan illerini kapsayan s\u0131n\u0131rs\u0131z bir kapsam ve yetki geni\u015fli\u011fiyle donat\u0131lan \u2018Ola\u011fan\u00fcst\u00fc H\u00e2l B\u00f6lge Valili\u011fi\u2019 mek\u00e2nsal anlamda bir istisna h\u00e2linin h\u00e2kim olmas\u0131 demekti. Mek\u00e2nsal temeldeki istisna hali \u2018\u00f6ld\u00fcrme b\u00f6lgesi\u2019 anlam\u0131na gelmektedir. Bu b\u00f6lgede ya\u015fayan insanlar, her t\u00fcrl\u00fc insan hakk\u0131ndan mahrumdur. OHAL, d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 bir devlet mekanizmas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn kurum ve kurulu\u015flar\u0131yla, \u00f6ld\u00fcrme yetkisi de d\u00e2hil olmak \u00fczere, b\u00fct\u00fcn yetkilerin \u2018\u00f6zel sava\u015f\u2019 konseptine dayal\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi ve hukukun kendini ask\u0131ya ald\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fczeni ifade eder. Burada esas yetki \u2018\u00d6zel Harp Dairesi\u2019 ve uhdesindeki paramiliter g\u00fc\u00e7lerdedir. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Hal Uygulamas\u0131 kapsam\u0131nda k\u00f6ylerin bo\u015falt\u0131lmas\u0131 ve tahribi, m\u00fclklerin ve \u00e7evrenin yak\u0131lmas\u0131, insanlar\u0131n ve mallar\u0131n hareketine s\u0131n\u0131rlama getirilmesi, faili me\u00e7hul cinayetler, asit kuyular\u0131, g\u00f6zalt\u0131ndaki tecav\u00fcz ve i\u015fkenceler, yarg\u0131s\u0131z infazlar ve bitip t\u00fckenmeyen psikolojik bask\u0131n\u0131n orada ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n hayat\u0131n her alan\u0131na n\u00fcfuz etti\u011fi \u2018zincirleme travmalar\u2019 d\u00f6nemi olarak da tan\u0131mlanabilir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Toplumu k\u0131r\u0131ma u\u011fratan t\u00fcm a\u011f\u0131r insan haklar\u0131 ihlalleri hayat\u0131n ola\u011fan bir par\u00e7as\u0131 haline geldi. Bu g\u00fcvenlik siyasetinin temel belirleyicisi ordu iken, Devlet G\u00fcvenlik Mahkemeleri ve Anayasa Mahkemesi gibi y\u00fcksek yarg\u0131 organlar\u0131, yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmaya ba\u015flanan d\u00f6nemin polis te\u015fkilat\u0131 da Neoliberal Milli G\u00fcvenlik Devleti\u2019nin di\u011fer kritik ayg\u0131tlar\u0131yd\u0131. Ter\u00f6rle M\u00fccadele Yasas\u0131 kapsam\u0131nda devlet eliyle ger\u00e7ekle\u015ftirilen ya\u015fam hakk\u0131 ihlalleri iddialar\u0131 genel olarak soru\u015fturulmad\u0131, a\u00e7\u0131lan davalar \u00e7ok uzun s\u00fcrd\u00fc, karar verilen davalarda ise g\u00f6revli san\u0131klar g\u00fc\u00e7l\u00fc delillere ra\u011fmen akland\u0131. Cezas\u0131zl\u0131k, dokunulmazl\u0131k kural haline geldi. Ayr\u0131ca 1992-94 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yap\u0131lan MGK toplant\u0131lar\u0131nda da g\u00fcndemin birinci maddesini PKK ve onun destekleyicisi oldu\u011fu iddia edilen K\u00fcrt i\u015f insanlar\u0131 olu\u015fturuyordu. Kamuoyuna K\u00fcrt i\u015fadamlar\u0131n\u0131n \u00e7ok zengin olduklar\u0131 hatta T\u00fcrkiye’nin en zengin y\u00fcz i\u015f insan\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131n K\u00fcrt oldu\u011fu pompalan\u0131yordu. K\u00fcrt i\u015f insanlar\u0131n\u0131n her ay milyarlarca lira ba\u011f\u0131\u015f toplayarak bunu PKK’ye g\u00f6nderdi\u011fine dair iddialar, i\u015f insanlar\u0131n\u0131n infazlar\u0131n\u0131n alt yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturmaya d\u00f6n\u00fck psikolojik sava\u015f\u0131n bariz bir takti\u011fi olarak i\u015flev g\u00f6r\u00fcyordu. 24 Temmuz 2015 tarihinden itibaren \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketine kar\u015f\u0131 T\u00fcrk devletinin y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f oldu\u011fu sava\u015f tarz\u0131 ise, yine d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc nesil sava\u015f stratejilerden biri olan \u2018\u015fok ve deh\u015fet\u2019 doktrini uygulamas\u0131d\u0131r ve \u2018\u00e7\u00f6kt\u00fcrme plan\u0131\u2019 \u00e7er\u00e7evesinde bu uygulaman\u0131n toplumsal ve siyasal y\u0131k\u0131mlar\u0131 i\u00e7erecek geni\u015f bir kapsam i\u00e7inde ele al\u0131nmaktad\u0131r. Bu sava\u015f doktrini \u00e7er\u00e7evesinde devletin b\u00fct\u00fcn bask\u0131, zor ve ideolojik ayg\u0131tlar\u0131 harekete ge\u00e7irilmi\u015ftir. T\u00fcrk devletinin K\u00fcrdistan\u2019da y\u00fcr\u00fctmekte oldu\u011fu g\u00fcncel sava\u015f stratejisi, DY\u00c7\u2019den beslenmekle birlikte a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak gazeteci ve yazar Naomi Klein taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nan \u2018\u015eok Doktrini\/Felaket Kapitalizmin Y\u00fckseli\u015fi\u2019 adl\u0131 kitapta a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 \u015fekli ile, bir \u2018\u015fok doktrini\u2019 \u00fczerinden ilerlemektedir: \u201cNormal ko\u015fullar alt\u0131nda insanlar\u0131n kabul etmeyece\u011fi siyasal yap\u0131-ekonomik sistem \u015fok doktrinle kabul edilebilir hale getiriliyor.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Do\u011fal felaketler, ekonomik krizler, darbeler, sava\u015flar, i\u015fgaller, 11 Eyl\u00fcl \u0130kiz Kuleler sald\u0131r\u0131s\u0131 benzeri b\u00fcy\u00fck ter\u00f6r eylemleri, Korona gibi \u00f6nlenemez vir\u00fcs salg\u0131nlar\u0131, insanl\u0131k i\u00e7in birer trajedidir belki. Ama neoliberal a\u00e7\u0131dan bulunmaz f\u0131rsat kap\u0131lar\u0131d\u0131r. \u015eok ve Deh\u015fet, genelde tehditle i\u015fleyen toplumun belirli unsurlar\u0131\/kesimlerine, genelde insanlara ya da y\u00f6netim kademelerine anla\u015f\u0131lmaz gelen korkular, tehlikeler ve y\u0131k\u0131ma yol a\u00e7an olgulard\u0131r. \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve f\u0131rt\u0131nalar, kas\u0131rgalar, depremler, sel bask\u0131nlar\u0131, kontrol alt\u0131na al\u0131namayan yang\u0131nlar, a\u00e7l\u0131k ve hastal\u0131kla \u015fekillenen do\u011fa, \u015fok ve deh\u015fet do\u011furabilmektedir.\u201d 13 \u00c7at\u0131\u015fmas\u0131zl\u0131k s\u00fcrecinin sona ermesinden bug\u00fcne T\u00fcrk devletinin Kuzey K\u00fcrdistan ve T\u00fcrkiye alanlar\u0131ndaki prati\u011fi dikkatli bir \u015fekilde incelendi\u011finde; 177 insan\u0131 diri diri yakmaktan kendi elleri ile darbe yapmaya, ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal ve pandemi ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda toplumu y\u00f6netmekten kapsaml\u0131 sistem de\u011fi\u015fikli\u011fine kadar, bir\u00e7ok uygulaman\u0131n bir \u015fok \u00f6l\u00e7e\u011finde ele al\u0131nmakta oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclecektir. Mevcut sava\u015f stratejisinin zamana yay\u0131lan bir mant\u0131k \u00fczerinden kurguland\u0131\u011f\u0131 ve temel ama\u00e7lar\u0131n\u0131n ise K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n m\u00fccadele etme azmini k\u0131rmak, PKK\u2019nin geli\u015fmeler \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc kaybettirmek ve devlete kar\u015f\u0131 stratejik d\u00fczeyde bir kar\u015f\u0131 hamle olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 imk\u00e2ns\u0131zla\u015ft\u0131rmakt\u0131r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
\u00d6te yandan, Ortado\u011fu\u2019da I\u015e\u0130D sonras\u0131 s\u00fcre\u00e7te sava\u015f\u0131n do\u011fas\u0131nda k\u00fcresel d\u00fczeyde bir de\u011fi\u015fim ya\u015fand\u0131. Robot ve bilgisayar teknolojisinde ya\u015fanan muazzam geli\u015fmeler, sava\u015f teknolojisini de ciddi oranda etkiledi ve sava\u015f konseptlerini farkl\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131. Duyular\u0131 art\u0131r\u0131p zenginle\u015ftiren ara\u00e7lar da insan unsurunun sava\u015ftaki rol\u00fcn\u00fc ziyadesiyle de\u011fi\u015ftirdi. \u00c7\u0131plak insan varl\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 direni\u015fler g\u00f6sterebilir ancak artan teknik kapasite kar\u015f\u0131s\u0131nda etki g\u00fcc\u00fc olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmaktad\u0131r. Co\u011frafyay\u0131 ve do\u011fay\u0131 yarat\u0131c\u0131 kullanma ve halk i\u00e7inde derinlik kazanmay\u0131 ama\u00e7layan \u2018uzun s\u00fcreli halk sava\u015f\u0131\u2019 gibi se\u00e7enekler, konvansiyonel ordular kar\u015f\u0131s\u0131nda kazanmay\u0131 sa\u011flayabiliyordu. Ancak s\u00f6z\u00fc edilen teknolojik geli\u015fmeler \u015fehirle\u015fmenin seyri ve de\u011fi\u015fen \u00fcretim\/t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ile birlikte ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda direni\u015f hareketleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan da sava\u015f\u0131n kavran\u0131\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fck yenilik\u00e7i de\u011fi\u015fimlerin olmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u00d6rne\u011fin teknolojinin sunmu\u015f oldu\u011fu f\u0131rsatlarla devletler i\u00e7in \u00fcretilen savunma sanayi ara\u00e7lar\u0131n\u0131n yeni g\u00f6zetleme kapasitesi, direni\u015f hareketlerinin k\u0131rsal hareket kabiliyetini olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rland\u0131rsa da buna kar\u015f\u0131 etkili tekniklerle \u00f6nlemler olu\u015fturulabilir. Ayr\u0131ca T\u00fcrk devleti \u00f6zelinde s\u0131kl\u0131kla reklam\u0131 yap\u0131lan ve aktif savunma ya da \u00f6nleyici sava\u015f ba\u011flam\u0131nda \u00fcretilmi\u015f \u2018insans\u0131z hava ara\u00e7lar\u0131\u2019 (\u0130HA) ve \u2018silahl\u0131 insans\u0131z hava ara\u00e7lar\u0131\u2019 (S\u0130HA) yeni nesil sava\u015f\u0131n seyrini belirlemektedir. Buna kar\u015f\u0131 da ayn\u0131 oranda \u00f6nleyici tedbirlerle direni\u015f hareketi b\u00fcy\u00fct\u00fclebilmektedir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
T\u00fcrk devletinin yeni g\u00fcvenlik ve savunma doktrini, K\u00fcrt meselesini giderek Ortado\u011fu ba\u011flam\u0131nda kavramakla birlikte, olas\u0131 m\u00fczakerelerde g\u00fc\u00e7l\u00fc olman\u0131n yeg\u00e2ne \u015fart\u0131n\u0131 sahada kuvvet kullanmaktan ge\u00e7ti\u011fine odaklamaktad\u0131r. PKK\u2019ye kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131n\u0131 Kuzeyden G\u00fcney ve Bat\u0131 K\u00fcrdistan par\u00e7alar\u0131na kayd\u0131rarak, insan\u00ee ve finansal maliyeti y\u00fcksek olan askeri hamlenin alt\u0131ndan kalkmay\u0131 hedeflemektedir. Lakin; T\u00fcrk devletinin giderek daha geni\u015f sahada PKK\u2019ye kar\u015f\u0131 sava\u015f vermesi, 1984 y\u0131l\u0131ndan beri ilk defa devletin bu sava\u015f ba\u011flam\u0131nda as\u0131l arzusunun bir \u00f6rg\u00fct\u00fc yenilgiye u\u011fratmakla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk devleti, de\u011fi\u015fen d\u00fcnya dengeleri ve yeni jeopolitik unsurlara dayanarak, K\u00fcrt toplumunun tamam\u0131n\u0131 demografik ve fiziki soyk\u0131r\u0131m dahil hedef alm\u0131\u015f durumdad\u0131r. 4.nesil sava\u015f stratejisini b\u00fct\u00fcn teknik ve imkanlar\u0131n\u0131 bu ama\u00e7 temelinde kullanmaktad\u0131r. T\u00fcrk devletinin s\u00f6m\u00fcrgeci karakterinin bir izd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc olarak g\u00f6r\u00fclebilecek mevcut sava\u015f konsepti ile varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 inkar etti\u011fi K\u00fcrdistan co\u011frafyas\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir \u015fekilde kavramakta ve siyaseten s\u00fcreklilik yakalayabilmek ad\u0131na hem uluslararas\u0131 ili\u015fkilerin yap\u0131sal krizlerini, hem de devlet-i\u00e7i \u00e7eli\u015fkileri f\u0131rsata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek bir \u2018ilhak ve i\u015fgal diplomasisi\u2019 y\u00fcr\u00fctmektedir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin kurulu\u015f s\u00fcrecindeki 1921 Anayasas\u0131 ve sonras\u0131ndaki b\u00fcrokratik, oligar\u015fik cumhuriyete damgas\u0131n\u0131 vuran ink\u00e2rc\u0131-tek\u00e7i zihniyet aras\u0131ndaki ikilem de konumuz a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, kapitalist modernite taraf\u0131ndan esas al\u0131nan \u201culus-devlet\u201d zihniyet ve modeli ile demokratik modernitenin demokratik ulus anlay\u0131\u015f\u0131 ve modeli aras\u0131ndaki ikilemi g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olan\u0131d\u0131r. Yeni Sava\u015f doktrini, d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu \u00e7at\u0131\u015fma, sava\u015f d\u0131\u015f\u0131 harek\u00e2t, asimetrik sava\u015f ya da kalk\u0131\u015fma ile m\u00fccadele gibi yeni kavramlar tarihsel sava\u015f makinesinin yeni organlar\u0131 olarak toplumsal bilin\u00e7alt\u0131na n\u00fcfuz eden ulus-devlet iktidarla\u015fmas\u0131n\u0131n yeni formasyonu olarak, \u00f6zellikle Ortado\u011fu ve K\u00fcrdistan sahas\u0131nda, 3. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n stratejik ve taktik y\u00f6nelimleriyle yeniden \u00fcretime tabi tutulmaktad\u0131r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Nimet Sevim – Demokratik Modernite Dergisi<\/strong><\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Danimarkal\u0131 Filozof Soran Kierkegaard, \u201c\u0130nsan iki \u015fekilde kendini yan\u0131ltabilir; ilki olmayan bir \u015feye inanarak, ikincisi olan\u0131 g\u00f6rmeyerek.\u201d der. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’nin 97 y\u0131ll\u0131k b\u00fcy\u00fck K\u00fcrt yan\u0131lg\u0131s\u0131n\u0131n malul etti\u011fi, k\u00f6r etti\u011fi devlet akl\u0131, ilk olarak K\u00fcrtlerin olmad\u0131\u011f\u0131na inanarak ve herkesi buna inand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015farak; ikincisi de K\u00fcrtlerin bir halk, bir ulus oldu\u011funu g\u00f6rmeyerek Mezopotamya\u2019n\u0131n en kadim topluluklar\u0131ndan birine […]<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":16584,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-16005","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-degerlendirmeler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16005","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16005"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16005\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16585,"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16005\/revisions\/16585"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16584"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16005"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16005"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16005"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}