{"id":16004,"date":"2022-01-14T13:14:29","date_gmt":"2022-01-14T10:14:29","guid":{"rendered":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/?p=16004"},"modified":"2022-01-14T13:14:31","modified_gmt":"2022-01-14T10:14:31","slug":"savaslarin-donusen-niteligi-ve-kurt-meselesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/2022\/01\/14\/savaslarin-donusen-niteligi-ve-kurt-meselesi\/","title":{"rendered":"Sava\u015flar\u0131n D\u00f6n\u00fc\u015fen Niteli\u011fi ve K\u00fcrt Meselesi"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Kavramsal \u00c7er\u00e7eve <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ktidarc\u0131 zihniyet taraf\u0131ndan askeri bir deha olarak lanse edilen Clausewitz\u2019in Sava\u015f \u00dczerine adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, sava\u015f veya \u00e7at\u0131\u015fmalar \u00fczerine yap\u0131lan neredeyse t\u00fcm ara\u015ft\u0131rmalarda referans kaynak olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Peki Clausewitz\u2019e g\u00f6re sava\u015f nedir? \u2018D\u00fc\u015fman\u0131 irademize kabule zorlamak i\u00e7in bir \u015fiddet kullanma eylemi\u2019 ve ayn\u0131 zamanda \u2018siyasetin ba\u015fka ara\u00e7larla devam etmesidir.\u20191 Dikkat edilece\u011fi \u00fczere, bu \u00e7\u0131kar\u0131mda sava\u015f \u00e7eli\u015fkilerin asli \u00e7\u00f6z\u00fcm platformu olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcp ele al\u0131n\u0131r. Hakikat, anlam sava\u015f\u0131ndan ziyade askeri sava\u015fta aran\u0131r. Fakat Foucault\u2019ya g\u00f6re ise tersi do\u011frudur: \u201cDo\u011fa gereklerine ya da d\u00fczenin i\u015flevsel ihtiya\u00e7lar\u0131na inanmam\u0131za yol a\u00e7an unutu\u015flar\u0131n, hayallerin ve yalanlar\u0131n alt\u0131nda sava\u015f\u0131 bulmak gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sava\u015f, bar\u0131\u015f\u0131n \u015fifresidir. T\u00fcm toplumsal varl\u0131\u011f\u0131 da s\u00fcrekli olarak b\u00f6l\u00fcp durur; her birimizi bir kampa ya da ba\u015fka bir kampa yerle\u015ftirir.\u201d2 Yine benzer ele\u015ftirel yakla\u015f\u0131mda Wallerstein, sava\u015f\u0131 serbest piyasa ekonomisinin istikrar\u0131 ve kusursuz temini i\u00e7in b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin yay\u0131lmac\u0131 ve d\u00fczenleyici faaliyetleri olarak g\u00f6r\u00fcr. Kant ise sava\u015f\u0131, b\u00fct\u00fcn k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerin kayna\u011f\u0131 ve ahlaksal bozulman\u0131n u\u011fra\u011f\u0131 olarak betimleyerek \u2018ebedi bar\u0131\u015f\u2019 \u00f6nerisinde bulunur.<\/p>\n\n\n\n<p>Abdullah \u00d6calan\u2019a g\u00f6reyse, sava\u015f\u0131 esas alarak iktidar g\u00fc\u00e7leri dayat\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc varl\u0131k nedenleri halk\u0131n elindeki birikimlere bu yolla en kestirmeden el koymakt\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, sava\u015f\u00e7\u0131l bir toplumsal d\u00fczende de\u011ferlerin gasp\u0131 ikna yerine zor ile yap\u0131l\u0131r. Bu durum toplumsal do\u011fay\u0131 derinden yaralar ve sakatlar. Nihayetinde sava\u015f, toplumsal ya\u015famdaki yabanc\u0131la\u015fman\u0131n en a\u015f\u0131r\u0131 ve vah\u015fi bi\u00e7imi olarak kendini var eden bir olguya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Halklar ve ezilen s\u0131n\u0131flar ise varl\u0131klar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in zorunlu ve me\u015fru olarak direni\u015f sava\u015f\u0131yla bu talanc\u0131 dayatmaya kar\u015f\u0131 cevap verirler. Toplumlar\u0131n korunma refleksleri geli\u015ferek yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 sava\u015fa kar\u015f\u0131 toplumsal varl\u0131\u011f\u0131 koruyucu \u00f6z savunma sava\u015f\u0131 bi\u00e7imini al\u0131rlar. \u201cSava\u015flar halk\u0131n se\u00e7ene\u011fi de\u011fil, varl\u0131klar\u0131n\u0131, onurlar\u0131 ve \u00f6zg\u00fcr ya\u015fam d\u00fczeylerini korumak i\u00e7in gerekli olan mecburiyetlerdir.\u201d3 Bu anlamda, topluma kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen sava\u015f\u0131n kendisi olan iktidar eylemi ile buna kar\u015f\u0131 toplumun me\u015fru savunmas\u0131n\u0131 ayn\u0131 i\u00e7erikte g\u00f6r\u00fcp de\u011ferlendiremeyiz.<\/p>\n\n\n\n<p>Genel olarak sava\u015f\u0131n kendisi iktidar ama\u00e7l\u0131 olup \u00e7eli\u015fkileri \u00e7\u00f6zerek a\u015fmaya de\u011fil, daha da yozla\u015ft\u0131rmaya ve siyasetin tasfiyesine hizmet eder. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n temelinde, \u00e7eli\u015fkiye zemin olan ikilem \u00fczerinden taraflardan birinin t\u00fcm\u00fcyle boyunduruk (tahakk\u00fcm) alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve bu yolla \u00e7eli\u015fkinin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 veya kald\u0131r\u0131labilece\u011fi kavray\u0131\u015f\u0131 bulunmaktad\u0131r. Tarihsel deneyler ve bilimsel ger\u00e7eklik bu bak\u0131\u015f\u0131 do\u011frulamamaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7eli\u015fkiye taraf olan ikilemler zor yoluyla ortadan kald\u0131r\u0131lamaz. Ancak zamanla i\u015flevsizle\u015ftirilerek a\u015f\u0131labilirler. Nas\u0131l ki do\u011fada kar\u015f\u0131tlar\u0131n birbirleriyle y\u00fcklenerek d\u00f6n\u00fc\u015fmesi s\u00f6z konusuysa, toplumsal ikilemlerde de kar\u015f\u0131tlar\u0131n m\u00fccadelesini z\u0131tlar\u0131n birbirlerini yok etmesi temelinde de\u011fil d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc \u00fczerinden kavramak daha b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir yakla\u015f\u0131m ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r.\u00d6calan, kar\u015f\u0131t sistemi yok etmek de\u011fil ilkeli m\u00fccadele yoluyla a\u015fman\u0131n esas\u0131n\u0131 demokratik anlay\u0131\u015f\u0131n merkezine oturtur. Bu da devletin ve toplumsal sorunlar\u0131n sava\u015fla de\u011fil, siyasetle a\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fccadelesidir. Muktedirler iktidarlar\u0131n\u0131 \u2018topluma kar\u015f\u0131 bir sava\u015f\u2019 olarak kurarlar. Sava\u015f, muktedirin uhdesinde kurucu bir kavrama d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Sava\u015f mefhumu, iktidar merkezli siyaset ve idarecili\u011fin sultas\u0131 alt\u0131nda hem nedeni hem sonucu olu\u015fturan sosyal bir de\u011fi\u015fken olarak topluma kar\u015f\u0131 farkl\u0131 ara\u00e7 ve y\u00f6ntemlerle y\u00fcr\u00fct\u00fclen b\u00fcy\u00fck bir makineye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bu makinenin \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in r\u0131zan\u0131n imalat\u0131, toplumsal ikna ve kabul s\u00fcre\u00e7lerinin \u00fcretilmesi, kitlelerin i\u00e7inde ve kitleleri sava\u015f mefhumuna yabanc\u0131la\u015ft\u0131rarak yak\u0131t olarak kullan\u0131l\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla sava\u015f olgusu, tekelci g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerine dayanarak toplumun ahlaki ve politik yap\u0131s\u0131n\u0131 s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftiren \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc komplike bir taarruz siyasetidir. Farkl\u0131 bir anlat\u0131mla; kendisine iktidar\u0131n me\u015fruluk elbisesi giydirilerek, hukuk k\u0131l\u0131f\u0131na b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f ve kurumsalla\u015fm\u0131\u015f \u00e7er\u00e7evesi olan sava\u015f makinesi toplumdan bir sapmad\u0131r. Toplumlara kabul ettirmek istedikleri hususlar, zorla ve me\u015fru\/yasal organlar\u0131yla kompleks bir sava\u015f makinesi \u00fczerinde dayat\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Devlet merkezli sava\u015f-siyaset yakla\u015f\u0131m\u0131 bir s\u00fcreklilik i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Egemenlerin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 tesis etmek amac\u0131yla var olan yasalar, kurumlar, ekonomik e\u015fitsizlikler ve hatta toplumsal-siyasal dil i\u00e7inde sava\u015f yeniden kodlan\u0131r. Sava\u015f makinesi ise s\u00fcrekli olarak toplumu g\u00f6zetleyen, kontrol eden ve bask\u0131layan bir kumanda merkezi bi\u00e7iminde tasarlanan karargah g\u00f6revini \u00fcstlenir. \u0130ktidar odakl\u0131 ve devlet merkezli siyaset, sava\u015f makinesinin i\u00e7erisinde yeniden kodlan\u0131r ve kumanda edilir. Topluma kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen fiziki sava\u015flar, \u00f6zel ve psikolojik sava\u015flar ise bir arada y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Biri di\u011ferinin yerine ikame edilemez. Farkl\u0131 disiplinler oldu\u011fu i\u00e7in \u00fcst \u00fcste binmi\u015f, fakat birbirini besleyen pratiklerden m\u00fcte\u015fekkildir. Topluma kar\u015f\u0131 fiziki ve mecazi ara\u00e7larla sava\u015fma kapasitesi, politik toplum bile\u015fenlerini tutsak al\u0131p egemenliklerine ba\u011flayarak iktidar hanelerine hapsederler. \u0130ktidara eklemlenerek hapsedilen toplumsal unsurlar ise, devletin hizmetine girerek s\u00f6m\u00fcr\u00fc nesnesi haline gelir. Sermaye ve iktidar tekeli, b\u00f6ylece sava\u015f yoluyla k\u00fcm\u00fclatif bir tarzda \u00d6calan\u2019\u0131n daha a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 tasviri ile \u2018yuvarlanarak b\u00fcy\u00fcyen kartopu\u2019 misali birikim zeminini yeniden \u00fcretir.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6ylesi ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemlerinde; bir yanda toplumun demokratik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc ve e\u015fitlik\u00e7i damar\u0131n\u0131n, gelene\u011finin m\u00fccadelesi, di\u011fer yanda ise sava\u015f\u0131 merkezine alan iktidarc\u0131 kliklerin, g\u00fc\u00e7lerin ve gelene\u011fin kendisini ko\u015fullara uyarlayarak yeniden yap\u0131land\u0131rma \u00e7abalar\u0131 \u00e7ok daha belirgin bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm arz etmektedir. Bu m\u00fccadelenin sonucunun belirlenmesinde ise zihniyet, moral-ahlak ve politik bak\u0131mdan \u00f6nceden haz\u0131rl\u0131kl\u0131 sistemli ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc olan g\u00fc\u00e7lerin daha avantajl\u0131 olduklar\u0131n\u0131, s\u00fcrece ve yeni olu\u015fuma kendi ama\u00e7 ve hedeflerini yans\u0131tmalar\u0131n\u0131n daha olas\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyebilmekteyiz. Nas\u0131l ki iktidar toplumsal birimlerden tek tek bireylere, k\u00fcreselden yerele kadar t\u00fcm d\u00fczlemlerde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f, propaganda ve sava\u015flar d\u00e2hil her t\u00fcr eylem bi\u00e7imine ba\u015fvurmaktad\u0131r; demokratik toplum birimleri de t\u00fcm bu d\u00fczlemlerde direni\u015f\u00e7i ve \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirici \u00f6rg\u00fctlenme, propaganda ve uygun\/me\u015fru eylem bi\u00e7imlerini hayata ge\u00e7irmek durumundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Sava\u015f\u0131n ana kayna\u011f\u0131, bir gasp ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc tekeli olarak devlettir. Devleti kurumla\u015fm\u0131\u015f ve me\u015fruiyet kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir sava\u015f makinas\u0131 olarak yeniden tan\u0131mlamak konuya a\u00e7\u0131kl\u0131k getirecektir. Devletin geli\u015fimi ve zaman i\u00e7inde ald\u0131\u011f\u0131 forumlar sava\u015f tarihinin geli\u015fimi ve t\u00fcrevlerinin \u00f6zet hali gibidir. Ulus-devlet formu, Hegel de dile geldi\u011fi gibi yery\u00fcz\u00fcne inmi\u015f tanr\u0131 kutsiyetindedir. Napolyon\u2019un komuta etti\u011fi emperyal sava\u015flarla m\u00fckemmel hale gelmi\u015ftir.Ulus-devletin di\u011fer devlet forumlar\u0131ndan ayr\u0131 olarak fark\u0131 sava\u015f\u0131 toplumsal yap\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcne yayarak kal\u0131c\u0131 hale getirmesidir. S\u00fcrekli bir sava\u015f hali ile toplum, iktidar tekelinin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 kolonu haline getirilmektedir. Bu sava\u015f sadece ordularla y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fcyor, paran\u0131n komutas\u0131nda ekonomik sosyal alanlar\u0131n t\u00fcm\u00fcnde tarihsel k\u00fclt\u00fcrel 18 dokular\u0131n en k\u0131lcal damarlar\u0131na i\u015fleyecek derinlik ve geni\u015flikte y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor. \u00d6zetle b\u00fct\u00fcn kurum ve \u00f6rg\u00fctlenmeleriyle topluma kar\u015f\u0131 s\u00fcrekli bir sava\u015f hali dayat\u0131l\u0131yor. Bu nedenle Ulus-devlet ile birlikte ortaya \u00e7\u0131kan toplumsal yap\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck d\u00fczeyi dumura u\u011frat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ulus-devlet formasyonun yaratt\u0131\u011f\u0131 etkiler, otoriter g\u00f6steri ve t\u00fcketim toplumu, tecav\u00fcz ve lin\u00e7 \u2018k\u00fclt\u00fcr\u00fc\u2019 ile fa\u015fist s\u00fcr\u00fcle\u015fme tasvirleri ile a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r. Devlet tekeli ile ba\u015flayan ve ulus-devlet formuyla kurumla\u015fan sava\u015f\u00e7\u0131 toplum, ahlaki ve politik toplumun reddi ve sistematik olarak ink\u00e2r\u0131 \u00fczerinde varl\u0131k kazan\u0131yor. Sava\u015f\u00e7\u0131 iktidar toplumu ile demokratik toplumu \u00f6zenle birbirinden ay\u0131rmal\u0131y\u0131z. Tarihsel ve yap\u0131sal ge\u00e7i\u015f a\u015famalar\u0131nda bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l demokratik toplum ile sava\u015f\u00e7\u0131 devletli uygarl\u0131k toplumu aras\u0131ndaki ikilemler ve m\u00fccadele halini \u00e7e\u015fitli \u00f6rneklerle g\u00f6zlemlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Neolitik toplumdan \u00e7\u0131k\u0131\u015fta, bir tarafta ihtiyar meclislerindeki kabile demokrasisinin direnci, di\u011fer tarafta kabilenin b\u00fct\u00fcn\u00fcne ihanet eden kabile aristokrasisinin kendi hanedanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kurma \u00e7abalar\u0131. B\u00fcy\u00fck bir vicdan devrimi temelindeki Hristiyanl\u0131k ile ayn\u0131 dinin \u00fc\u00e7 y\u00fcz y\u0131l sonraki devletle\u015fmi\u015f hali aras\u0131ndaki u\u00e7urum, modern Avrupa tarihinin kaba bir \u00f6zeti gibidir. \u0130slam dinin \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndaki Medine S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nde ya da reformcu Hz. Ali yanl\u0131lar\u0131n\u0131n tutumlar\u0131nda somutla\u015fan demokratik \u0130slami toplum m\u00fccadelesi ile Emevi hanedanl\u0131\u011f\u0131nda sonu\u00e7 al\u0131c\u0131 a\u015famaya ula\u015fan iktidarc\u0131-sultan gelene\u011fi aras\u0131ndaki ikilem ve m\u00fccadele olduk\u00e7a gerilimli ve kanl\u0131d\u0131r. Kral\u0131 taht\u0131ndan indirip giyotine g\u00f6nderen Frans\u0131z Devrimi\u2019nde demokratik kom\u00fcn gelene\u011fi ile \u2018ulusa sahip \u00e7\u0131kma\u2019 iddias\u0131ndaki devlet merkezli uygarl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131 aras\u0131ndaki ikilem olduk\u00e7a kapsaml\u0131 m\u00fccadelelere sahne olmu\u015ftur. Almanya\u2019da da\u011f\u0131n\u0131k haldeki prenslikler taraf\u0131ndan boyunduruk alt\u0131nda tutulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan halk topluluklar\u0131n\u0131n demokratik esaslara dayal\u0131 konfederal bir \u00f6rg\u00fctlenmeyle mi, yoksa merkezi ulus-devlet etraf\u0131nda m\u0131 a\u011f\u0131r ve yap\u0131sal sorunlar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcm bulabilecekleri tart\u0131\u015fmas\u0131 merkezi-devletten yana sonu\u00e7lan\u0131rken, sava\u015f makinesi yine i\u015f ba\u015f\u0131ndad\u0131r. Nitekim Rus devriminin ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famalar\u0131ndaki Sovyetik \u00f6rg\u00fctlenme esas\u0131 ile giderek \u00f6ne \u00e7\u0131kan \u2018sosyalist de\u011ferlere ba\u011fl\u0131 devlet\u2019 iddias\u0131 ve proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc aras\u0131ndaki ikilemin bir sonucu olarak Sovyetlerin giderek etkisizle\u015ftirilmesi yine bu tarihsel \u00e7eli\u015fkilerin bir sonucu olarak de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sava\u015flar\u0131n D\u00f6n\u00fc\u015fen Niteli\u011fi ve Yeni Sava\u015f Doktrinleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sava\u015f \u00fczerine yap\u0131lan g\u00fcncel akademik \u00e7al\u0131\u015fmalarda tarihsel olarak d\u00f6rt nesil sava\u015f konseptinin varl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret edilmektedir. Sava\u015f\u0131n nesiller aras\u0131 \u00e7e\u015fitliliklerine ge\u00e7meden \u00f6nce bu tarihsel tasnifin modern devlet olgusu ile ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekmek gerekir. S\u0131n\u0131r ve toprak kavram\u0131 \u00fczerinden temellendirilen modern teritoryal devlet tasar\u0131m\u0131n\u0131n temel \u00f6rg\u00fctlenme modelini ordu ve sava\u015f yapma kapasitesi \u00e7er\u00e7evesinde kurgulam\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede, maddi \u00fcretim ve vergilerin temini gibi temel ekonomik konular, devletin sava\u015f yetene\u011fine bi\u00e7ilen ehemmiyet \u00f6l\u00e7e\u011finde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015ftir. Zora ve sava\u015fa y\u00f6netsel d\u00fczeyde duyulan bu ihtiyaca binaen \u015fiddet ve disiplin toplumlar\u0131n ya\u015famlar\u0131nda giderek daha merkezi bir konum kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Devlet kendisine ba\u011fl\u0131 olan ordu ile simgele\u015ferek yak\u0131n d\u00f6nemlerde daha da sa\u011flam kurumsal temellere ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kurumsalla\u015fma s\u00fcreci, 20. Y\u00fczy\u0131lda \u00f6zg\u00fcl bir sava\u015f prati\u011fi olarak \u201ctopyek\u00fbn sava\u015f\u201d d\u00fczeyine ula\u015farak doruk noktas\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.4 1789 Frans\u0131z Devrim\u2019i bu ba\u011flamda bir k\u0131r\u0131lma noktas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Devrim ile birlikte ya\u015fanan b\u00fcy\u00fck alt \u00fcst olu\u015f, toplumsal ve siyasal hayat\u0131 derinden etkilemi\u015f ve b\u00fcy\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Sava\u015f olgusu ise kademeli olarak kitlesel bir nitelik kazanacakt\u0131r. Zira, ya\u015fanan kitlesel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ile topyek\u00fbn bir karakter kazanan sava\u015f olgusu ulus-devlet tasar\u0131m\u0131 i\u00e7inde yeniden \u00fcretilmi\u015ftir. \u2018Yurtta\u015f\u2019 kavram\u0131 sava\u015f makinesinin i\u00e7inde anlamland\u0131r\u0131larak vatan\u0131 ve mensubu oldu\u011fu ulus i\u00e7in sava\u015fan \u2018yurtta\u015f-asker\u2019 kurgusu tekil bir d\u00fczeyde kurgulan\u0131rken, \u2018halk[1]ordu\u2019 fig\u00fcrasyonu \u00e7er\u00e7evesinde de kitlesel bir ve\u00e7he kazan\u0131r. Milliyet\u00e7i ve \u015foven bir propaganda e\u015fli\u011finde kar\u015f\u0131dakinin d\u00fc\u015fman olarak g\u00f6r\u00fclmesi, \u00f6nce sava\u015f\u0131n-\u015fiddetin toplumsal bir me\u015fruiyet zemininde \u00fcretilmesine ve ard\u0131ndan topyek\u00fbn bir hal almas\u0131na imkan sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Topyek\u00fcn sava\u015f \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n alametifarikas\u0131 ise sanayi devrimidir. Sanayi devrimi \u00f6ncesi sava\u015flar\u0131n karakteri topyek\u00fcn olmaktan uzakt\u0131r ve genellikle birinci nesil sava\u015flar olarak adland\u0131r\u0131l\u0131rlar. Zira; \u00e7ok say\u0131da piyade ve geleneksel silahlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 bir alanda ger\u00e7ekle\u015ftirilen birinci nesil sava\u015flarda top\u00e7u ve s\u00fcvari birliklerinin \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, kazanan\u0131n birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde belli oldu\u011fu, mevzilenme, manevra ve aldatman\u0131n ho\u015f kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenmektedir.5 Sanayi devrimi ertesinde ortaya \u00e7\u0131kan ikinci nesilde sava\u015flar\u0131n belirleyeni ise teknolojik kapasitelerdir. Topyek\u00fbn sava\u015f olarak tasvir edilen ikinci neslin en \u00e7ok bilinen ve tart\u0131\u015f\u0131lan \u00f6rnekleri I. ve II. D\u00fcnya Sava\u015flar\u0131d\u0131r. D\u00fcnya sava\u015flar\u0131, s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin y\u00fcksek \u00fcretim d\u00fczeyi ile ortaya \u00e7\u0131kan toplumsal art\u0131 de\u011feri gasp etmek ad\u0131na k\u00fcresel d\u00fczeyde pazar h\u00e2kimiyeti arzusunun d\u0131\u015favurumudur. Bu motivasyonu sa\u011flayacak askeri ve sivil alandaki teknolojik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin (buhar g\u00fcc\u00fcyle \u00e7al\u0131\u015fan makineler, demiryolu, elektrikli telgraf ve de yiyeceklerin daha uzun s\u00fcre saklanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak teknolojilerin) kitleselle\u015fmesi ise sava\u015f\u0131n ulusun t\u00fcm\u00fc taraf\u0131ndan desteklenmesini ve y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ki d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n ertesindeki So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6nemi ise \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc nesil olarak kategorize edilir. Bu d\u00f6nem \u00e7oklu sava\u015f odaklar\u0131 ile de\u011fil hegemonik g\u00fc\u00e7ler aras\u0131 askeri ve jeopolitik rekabet ile tan\u0131mlan\u0131r. Y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ABD ve SSCB yapt\u0131\u011f\u0131 bu iki kutuplu sistemde topyek\u00fbn sava\u015ftan ziyade sava\u015flar\u0131n \u00e7evre \u00fclkelerde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi ve s\u00fcper g\u00fc\u00e7ler aras\u0131nda zorunlu bar\u0131\u015f\u0131n oldu\u011fu bir siyasal panorama vard\u0131r. Bu d\u00f6nemde sava\u015f olgusuna e\u015flik eden bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l alternatifler \u00f6n planda tutulsa da, asl\u0131nda So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6nemi n\u00fckleer silahlanman\u0131n 1970\u2019lere kadar kontrols\u00fcz \u015fekilde art\u0131\u015f\u0131 sonucu ortaya \u00e7\u0131kan \u2018deh\u015fet dengesi d\u00f6nemi\u2019 olarak da tan\u0131mlanabilir.6 Yine \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc nesil sava\u015flarda \u00f6ne \u00e7\u0131kan unsurlardan olan manevra ve h\u0131z kabiliyetleri bu d\u00f6nemin belirleyici \u00f6zelliklerindendir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sovyetlerin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fin s\u00fcregelen mevcut zaman dilimi i\u00e7indeki sava\u015flar d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc nesil olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131nda giderek g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale gelen k\u00fcreselle\u015fmenin yaratt\u0131\u011f\u0131 etki ile birlikte uluslararas\u0131 sistemde ya\u015fanan derin de\u011fi\u015fimin, devlet ve devlet d\u0131\u015f\u0131 akt\u00f6rler aras\u0131ndaki i\u015fbirli\u011fi modelleri kadar \u00e7at\u0131\u015fma modellerini de \u015fekillendirdi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu noktadan hareketle d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc nesil sava\u015f stratejilerinin kendisinden \u00f6nceki sava\u015f ayr\u0131mlar\u0131ndan olduk\u00e7a farkl\u0131 oldu\u011fu g\u00f6zlenmektedir. Art\u0131k konvansiyonel sava\u015f yerine ter\u00f6r ve gerilla eylemleri ile \u015fekillenen bir muharebe sahas\u0131n\u0131n oldu\u011fu, toprak h\u00e2kimiyeti yerine n\u00fcfusun kontrol\u00fcn\u00fcn strateji olarak belirlendi\u011fi ve a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak profesyonel paral\u0131 askerlerin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir sava\u015f olgusu s\u00f6z konusudur.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6rece daha karma\u015f\u0131k ve zamana yay\u0131lm\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, bilinen anlam\u0131yla sava\u015f\u0131n milli s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015fmas\u0131, d\u00fc\u015fman olarak addedilen gruplar\u0131n dil, tarih ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcne d\u00f6n\u00fck do\u011frudan sald\u0131r\u0131lar\u0131n geli\u015ftirilmesi, askeri g\u00fcce e\u015flik eden ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 manip\u00fclasyon olgusu, alg\u0131 operasyonlar\u0131, \u00f6zel ve psikolojik sava\u015f vb. d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc nesil sava\u015f\u0131n di\u011fer karakteristik \u00f6zellikleri bi\u00e7iminde s\u0131ralanabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yeni nesil sava\u015flar\u0131 betimleyen t\u00fcm i\u015faretlerin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 en hassas durum sava\u015f ve bar\u0131\u015f aras\u0131ndaki ayr\u0131m\u0131n bulan\u0131kla\u015fmas\u0131d\u0131r. Yine giderek sava\u015f\u0131n ana bir karakter olarak k\u00fcresel devletler ile toplum aras\u0131nda derinlik kazanmas\u0131; topluma kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k, \u00f6rt\u00fck ve kapsaml\u0131 bir sava\u015f halinin ya\u015f\u0131yor olmas\u0131d\u0131r. B\u00f6ylelikle belirlenmi\u015f muharebe alanlar\u0131n\u0131n veya cephelerinin olmad\u0131\u011f\u0131, siviller ve askerler aras\u0131ndaki farklar\u0131n ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131; demokratik toplumun hedef al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir a\u015famaya ge\u00e7ilmi\u015ftir.D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc nesil sava\u015f doktrinleri i\u00e7inde Asimetrik Sava\u015f yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6zel bir ba\u011flam\u0131 vard\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, simetrik sava\u015f doktrinleri yerini asimetrik sava\u015f doktrinlerine b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Asimetrik sava\u015f doktrininde d\u00fc\u015fman\u0131 yok etmeyi do\u011frudan hedeflemeyip onun maneviyat\u0131n\u0131 ve kazanma azmini k\u0131rmak suretiyle etkili olmak ama\u00e7lanmaktad\u0131r. Ter\u00f6rist sald\u0131r\u0131larla toplumu y\u0131ld\u0131rmak ve asimetrik sava\u015f unsurlar\u0131 ile has\u0131m taraf\u0131n hareket ve tepki kabiliyetlerini k\u0131s\u0131tlamak, teknolojik ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131, sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri ve benzeri akt\u00f6rler vas\u0131tas\u0131yla hasm\u0131n d\u00fc\u015fman kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7aresiz oldu\u011fu psikolojisine d\u00fc\u015f\u00fcrmek ve kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yitirmesini sa\u011flamak temel taktiklerdendir. Asimetrik sava\u015f, sivillerin g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131na en fazla tesir eden ve ya\u015fam alanlar\u0131na verdi\u011fi zarar a\u00e7\u0131s\u0131ndan maliyeti en y\u00fcksek olan sava\u015flard\u0131r.8 Simetrik sava\u015f\u0131n temel formasyonu olan devletin devletle sava\u015fma prensibi, yerini devlet d\u0131\u015f\u0131 politik akt\u00f6rlere b\u0131rakan asimetrik sava\u015f mimarisini in\u015fa eden bir uzama evrilir. Bu durum, ulus-devletlerin Westphalia Antla\u015fmas\u0131 ile kurumsalla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u015fiddet kullan\u0131m\u0131 ve zor tekelini zay\u0131flatan bir komplikasyon olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Yeni sava\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bilinen isimlerinden Martin Van Creveld, Clausewitz\u2019in Sava\u015f \u00dczerine adl\u0131 eserinde pragmatik bi\u00e7imde ele ald\u0131\u011f\u0131 devletler aras\u0131 sava\u015f d\u00f6neminin kesin bir bi\u00e7imde sona erdi\u011fini, sava\u015flar\u0131n uzun s\u00fcre k\u0131s\u0131k ate\u015fte a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r kaynat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu sava\u015flar d\u00f6neminin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ederek, Clausewitz\u2019in yeni sava\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda yeri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir.9 Bu nedenle yeni sava\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda sava\u015f, \u00e7ok farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlarla ele al\u0131nmas\u0131na kar\u015f\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kan teoriler ve teorisyenler baz\u0131 ortak noktalarda birle\u015firler. \u00d6ncelikle, d\u00fcnyadaki \u00e7at\u0131\u015fma b\u00f6lgelerinin Avrupa\u2019dan post[1]koloni b\u00f6lgelerine kayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ederler. \u0130kincisi \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n art\u0131k devletler aras\u0131nda de\u011fil, devletler i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini vurgularlar. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, yeni sava\u015flar\u0131n ara\u00e7lar\u0131 ve akt\u00f6rleri bak\u0131m\u0131ndan eski sava\u015flarla benzerlik g\u00f6stermedi\u011fini ortaya koyarlar. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, yeni sava\u015flar\u0131n nedenlerinin eski sava\u015flar\u0131n nedenlerinden farkl\u0131 oldu\u011funu belirtirler. Be\u015fincisi, sivillerin \u00fczerindeki insani etkilerinin daha derin ve \u015fiddetli oldu\u011funu g\u00f6sterirler. Alt\u0131nc\u0131s\u0131 ise devletin yan\u0131 s\u0131ra devlet d\u0131\u015f\u0131 akt\u00f6rleri de sava\u015flarda analiz birimi olarak ele al\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nimet Sevim &#8211; Demokratik Modernite Dergisi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kavramsal \u00c7er\u00e7eve \u0130ktidarc\u0131 zihniyet taraf\u0131ndan askeri bir deha olarak lanse edilen Clausewitz\u2019in Sava\u015f \u00dczerine adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, sava\u015f veya \u00e7at\u0131\u015fmalar \u00fczerine yap\u0131lan neredeyse t\u00fcm ara\u015ft\u0131rmalarda referans kaynak olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Peki Clausewitz\u2019e g\u00f6re sava\u015f nedir? \u2018D\u00fc\u015fman\u0131 irademize kabule zorlamak i\u00e7in bir \u015fiddet kullanma eylemi\u2019 ve ayn\u0131 zamanda \u2018siyasetin ba\u015fka ara\u00e7larla devam etmesidir.\u20191 Dikkat edilece\u011fi \u00fczere, bu \u00e7\u0131kar\u0131mda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":16006,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-16004","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-degerlendirmeler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16004","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16004"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16004\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16008,"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16004\/revisions\/16008"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16006"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16004"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16004"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16004"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}