{"id":15872,"date":"2021-09-22T09:55:24","date_gmt":"2021-09-22T06:55:24","guid":{"rendered":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/?p=15872"},"modified":"2022-02-20T16:19:58","modified_gmt":"2022-02-20T13:19:58","slug":"oz-savunma-2-kendini-var-etmek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/2021\/09\/22\/oz-savunma-2-kendini-var-etmek\/","title":{"rendered":"\u00d6z savunma -2: Kendini var etmek"},"content":{"rendered":"\r\n<p><em>\u201dBen G\u00fcl Teorisi diyorum. G\u00fcl \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. G\u00fcl, kendini korumak i\u00e7in diken \u00e7\u0131kar\u0131yor. Bir G\u00fcl\u00fcn, bir bitkinin bile \u00f6z savunmas\u0131 vard\u0131r. \u00d6z-savunma i\u00e7in do\u011faya, tabiata bakmak bile yeterlidir. Bir G\u00fcl kadar bile kendimizi \u00f6z-savunmaya hakk\u0131m\u0131z yok mudur ?\u201d<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>\u00d6nder APO<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Do\u011fan\u0131n t\u00fcm\u00fcyle ya\u015fama e\u011filimli oldu\u011fu \u015f\u00fcphe g\u00f6t\u00fcrmez. Do\u011fada k\u00fc\u00e7\u00fckten b\u00fcy\u00fc\u011fe var olan her \u015feyin \u00f6z\u00fcnde ya\u015fama e\u011filimli oldu\u011fu, b\u00fct\u00fcn gayret ve \u00e7aban\u0131n da bu eksende verildi\u011fi bir ger\u00e7ektir. Do\u011fada birinci ilke; ya\u015fam oldu\u011fundan \u00f6ncelikle kendini var etme her t\u00fcr\u00fcn \u00e7\u0131k\u0131\u015f ilkesidir. Yokluk kar\u015f\u0131s\u0131nda var olma eyleminde bulunmak ve bunu ba\u015farmak temel ilkedir. Canl\u0131 var olmay\u0131 ba\u015farmakla asl\u0131nda ya\u015famdan yana e\u011filimini \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde ortaya koymaktad\u0131r. Bu ger\u00e7eklik do\u011fada felsefenin, bilimin \u00f6z\u00fcnde ge\u00e7erli olan yoklu\u011fa kar\u015f\u0131 var olma, ya\u015fam bulma m\u00fccadelesinin ama\u00e7sal oldu\u011funu g\u00f6steriyor bize.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Bir de \u015fu \u015fekilde yorumlamak daha kavrat\u0131c\u0131; do\u011fada bulunan b\u00fct\u00fcn enerji-madde kendini mutlaka koruma e\u011filimini g\u00f6sterir. \u0130\u00e7 yap\u0131n\u0131n \u00f6z savunma g\u00f6zetilerek sisteme kavu\u015ftu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc, kesintisiz bir bi\u00e7imde de\u011fi\u015fim-d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve hareket s\u00fcrse de organizman\u0131n yap\u0131s\u0131nda kendisini korumaya d\u00f6n\u00fck bir direni\u015f s\u00fcrekli mevcuttur.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>De\u011fi\u015fim-d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z olay organizmalar\u0131n i\u00e7kin ve a\u015fk\u0131n bir \u015fekilde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc m\u00fccadelenin yaratt\u0131\u011f\u0131 etkile\u015fim, sinerji ve de\u011fi\u015fimlerdir. Do\u011fada bulunan bir atomdan bitkiye, bir hayvandan insana kadar b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in kendilerini ya\u015fatt\u0131klar\u0131 do\u011fal bir zorunluluktur. Makro evrenimizde etki-tepki kanununun i\u015flemekte oldu\u011funu kabul etmek durumunday\u0131z. Organizmalar varl\u0131klardan bu kanuna uygun olarak konumlanm\u0131\u015f g\u00f6z\u00fckmekte.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>Do\u011fada \u00f6z savunma<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Bilmekteyiz ki t\u00fcm canl\u0131lar ya\u015fad\u0131klar\u0131 eko-sistemler temelinde bir yap\u0131lanma kazan\u0131rlar. Yine do\u011fan\u0131n \u00e7eli\u015fki ve \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan ya\u015fam m\u00fccadelesi olmaktad\u0131r. Bu ya\u015fam m\u00fccadelesi hem kendi t\u00fcrleri aras\u0131nda hem farkl\u0131 t\u00fcrler kar\u015f\u0131s\u0131nda hem de de\u011fer kar\u015f\u0131s\u0131nda ya\u015famaktad\u0131r. Bir de unutulmamal\u0131d\u0131r ki do\u011fadaki canl\u0131lar\u0131n birbiriyle ileti\u015fim-etkile\u015fim halinde olmas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisini ve do\u011fasal dengeyi de olu\u015fturur. Denge i\u00e7erisinde tam renklerin uyumlu ak\u0131\u015f\u0131 s\u00f6z konusudur. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisi i\u00e7erisinde kimi \u00f6zg\u00fcnl\u00fckler sakl\u0131d\u0131r. Buna par\u00e7a ve b\u00fct\u00fcn ili\u015fkisi diyebiliriz. Kimi \u00f6rneklerle konuyu daha somut a\u00e7\u0131mlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>\u00d6z savunma mant\u0131\u011f\u0131 bilinci i\u00e7inde ba\u015fkas\u0131na sald\u0131rma, ba\u015fkas\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc elinden alma iradesine h\u00fckmetme, gasp etme, imha etme yoktur. Do\u011fadan ihtiyac\u0131 kadar alma s\u00f6z konusudur. Varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmenin ihtiyac\u0131d\u0131r bu. Do\u011fan\u0131n diyalektik dengesi, ili\u015fkisi-ileti\u015fimi s\u00f6z konusudur. Buna simbiyotik ili\u015fki sistemi diyebiliriz. Biraz daha somut \u00f6rnekleyecek olursak; mevsimsel olan say\u0131s\u0131z bitki t\u00fcr\u00fc, polenlerini havaya b\u0131rakarak ve r\u00fczgar\u0131n esintisiyle yay\u0131l\u0131m g\u00f6sterirler. Kimi bitkiler ise tohumlar\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc bir zarla (mide asitine kar\u015f\u0131 dayanakl\u0131) kaplayarak ve genelde \u00e7ekici dokuyla sarmalayarak devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bitki tohumunu meyvenin i\u00e7ine saklar, hayvanlar meyveyi yer, tohum hayvan\u0131n midesine girer, midedeki aside kar\u015f\u0131 zar \u00e7ekirde\u011fi korur. Tohum organizman\u0131n do\u011fal yollarla i\u015fleyen sa\u011falt\u0131m yollar\u0131ndan ge\u00e7er ve d\u0131\u015far\u0131 at\u0131l\u0131r. Sonu\u00e7ta topra\u011fa d\u00fc\u015fen o tohum ye\u015ferme zaman\u0131 geldi\u011finde k\u00f6k\u00fcn\u00fc salar, filizlenir ve b\u00fcy\u00fcmeye y\u00fcz tutar.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Bir\u00e7ok tohum cinsinin zar\u0131, uzun y\u0131llar \u00e7ekirde\u011fi so\u011fuk ve s\u0131caktan veya farkl\u0131 bask\u0131lardan koruma \u00e7etinli\u011fine sahipler. Baz\u0131 bitki t\u00fcrlerinde ise; hem tohum yoluyla hem de e\u015feysiz\u00a0\u00a0\u00fcreme yoluyla yay\u0131lma ve s\u00fcreklili\u011fini korumaya gidildi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Yine \u00e7\u00f6lde yeti\u015fen a\u011fa\u00e7lar \u00e7ok az suyla yetinmesini \u00f6\u011frenmi\u015f, g\u00fcne\u015fin k\u0131zg\u0131n \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda kabu\u011fu s\u0131ca\u011fa ko\u015fulland\u0131rarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. Daha \u0131l\u0131nan b\u00f6lgelerde a\u011fa\u00e7lar ona g\u00f6re ko\u015fullan\u0131rken sert ve so\u011fuk b\u00f6lgelerde de ko\u015fullara g\u00f6re adaptasyonunu sa\u011flar. Yani gezegenlerimizde yedi ana kara par\u00e7as\u0131nda ye\u015feren milyonlarca ve belki de milyarlarca bitki \u00e7e\u015fitlerinin cinslerinin tamam\u0131nda \u00f6z savunma mekanizmas\u0131n\u0131 bulabilmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>Hayvanlar aleminde \u00f6z savunma<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Hayvanlar alemindeki \u00f6z savunma mekanizmas\u0131n\u0131n zenginli\u011fi hayretlere d\u00fc\u015f\u00fcrmektedir.\u00a0\u00d6rne\u011fin; deniz anas\u0131 kendine kar\u015f\u0131 herhangi bir tehlike sezdi\u011finde etraf\u0131na zehirli bir s\u0131v\u0131 b\u0131rak\u0131r. Elektrik bal\u0131\u011f\u0131 elektrik dalgalar\u0131n\u0131 yayar. Testere bal\u0131\u011f\u0131 sivri di\u015fli testeresiyle \u00f6l\u00fcmc\u00fcl darbeler indirir sald\u0131ran tarafa. Kimi bal\u0131k cinsleri ise s\u00fcr\u00fc halinde hareket eder. Kanatl\u0131 hayvanlar\u0131n en belirgin savunma mekanizmalar\u0131 kanatlar\u0131n\u0131 kullanabilme yetene\u011fine sahip olmalar\u0131 ve havada u\u00e7malar\u0131d\u0131r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Genelde tekil hareket eden ve s\u00fcr\u00fc halinde hareket eden hayvan t\u00fcrlerini karada da g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. Y\u0131lanlar, akrepler, bukalemunlar, pireler, kaplumba\u011falar, ay\u0131lar, aslanlar vb. hayvan t\u00fcrlerinin tekil olarak ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcne, do\u011furarak ya da yumurtlayarak \u00e7o\u011fald\u0131klar\u0131na tan\u0131k oluruz. Antilop, fil, koyun, kanguru, gergedan, geyik, maymun vb. t\u00fcrlerin ise s\u00fcr\u00fc tarz\u0131yla ve do\u011furganl\u0131k ile (e\u015feyli \u00fcreme) ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme ve devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma alt\u0131na ald\u0131klar\u0131 g\u00f6zlenir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>De\u011finilmesi gereken bir di\u011fer nokta ise, t\u00fcrlerin ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmeleri i\u00e7in en gerekli olan davran\u0131\u015flar\u0131 etkileyen fiziksel \u00f6zelliklerin genetik olarak birbirine ge\u00e7mesi durumudur. Baz\u0131 t\u00fcrlerin ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmelerine yard\u0131mc\u0131 olan fiziksel uyuma da taklit\u00e7ilik denir. T\u00fcrlerin do\u011fal \u00e7evrelerinde ba\u015fka bir \u015feye benzemek i\u00e7in renk ve bi\u00e7im de\u011fi\u015ftirmelerine aldat\u0131c\u0131 taklit\u00e7ilik denmektedir. \u00d6rneklersek; etraftan gelebilecek herhangi bir sald\u0131r\u0131ya maruz kalmamak i\u00e7in kar tav\u015fan\u0131n\u0131n derisi yaz\u0131n kahverengiye, k\u0131\u015f\u0131n ise beyaza d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bu \u00f6zellik tav\u015fana ya\u015fam\u0131n\u0131 daha iyi s\u00fcrd\u00fcrme \u015fans\u0131 tan\u0131r. Peygamber devesi (bir t\u00fcr \u00e7ekirge) yedi\u011fi bitkilerin rengini al\u0131r, veya bulundu\u011fu dal\u0131ndan rengini alarak bir par\u00e7as\u0131ym\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnt\u00fc verir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>Zeryan Fara\u015fin<\/strong><\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201dBen G\u00fcl Teorisi diyorum. G\u00fcl \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. G\u00fcl, kendini korumak i\u00e7in diken \u00e7\u0131kar\u0131yor. Bir G\u00fcl\u00fcn, bir bitkinin bile \u00f6z savunmas\u0131 vard\u0131r. \u00d6z-savunma i\u00e7in do\u011faya, tabiata bakmak bile yeterlidir. Bir G\u00fcl kadar bile kendimizi \u00f6z-savunmaya hakk\u0131m\u0131z yok mudur ?\u201d \u00d6nder APO Do\u011fan\u0131n t\u00fcm\u00fcyle ya\u015fama e\u011filimli oldu\u011fu \u015f\u00fcphe g\u00f6t\u00fcrmez. Do\u011fada k\u00fc\u00e7\u00fckten b\u00fcy\u00fc\u011fe var olan her \u015feyin \u00f6z\u00fcnde [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":16591,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[52],"tags":[],"class_list":["post-15872","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egitim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15872","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15872"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15872\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16592,"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15872\/revisions\/16592"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16591"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15872"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15872"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yps-online.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15872"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}