Firat ji malbatekî pir faqîr û malbatekî piranî, mam, kal, pîr, zarok hemî gel hev dimînin di nava malbatekî wisa de dijî. Malbatekî pir welatparêzin. Piranî kesên malbatê karên aborî (postahene) an jî çandî û hûnerê re mijûl dibûn. Firat di temenê biçûk de karê çand û hûnerê dikir di koma Nêrgizê Botanêde di despêkêde cihê xwe girt. Heval Firat Hevalekê min yê pir nêzbû. Em di heman komê de, di heman polêde diman û mirovê mejî bû. Malbata wî xwarzîyê malbata me bûn û naskirina malbatan bi hevre hebûn. Ez dikarim qala dê û bavê Firat bikim. Firat di temenê xweyê zarokatîyêde pir bi êş mezin bibû. An jî ew temenê biçûkde bûyîbu dê û bav, xwuşk û birayên xwe. Yek xuşk û sê birane. Firat yê herî mezine. Dema dayîka wî zarok tîne dinê, yê çaremînde di cane. (hamîledîr, 4 çocuktan) wê demê ez bawerim bavê Firat şofêr. Bavê wî qeza dike û jiyana xwe ji dest dide. Dema malbat vê dibîhîsin pir diêşin û dayika wî ranake. Dayik dema mirina hevjînê xwe dibihîse li wir aqilê xwe winda dike. Piştî wê zaroka wî ya dawî tê dinê û hêdî dayika wî dîn dibe û mejiyê xwe winda dike. Mirina bavê Firat û piştre jî ya dayika wî ji bo Firat pir giran tê û hîna temenê Firat  ne mezine jî lê Firat pir xurt disekine. Piştî demekê êdî tikes nikare dayika wê bisekinîne û dayika bavê wê tê wê dibe gel xwe. Firat û xuşk û birayên xwe gel kal û pîrên xwe mezin dibin. Firat dihat dibistanê hertim qala bavê xwe dikir û hertim bêriya wan dikir, dema qala dayika xwe dikir çavên wî tejî rondik dibûn. Ew pir bi êş mezin bibû lê wî ji bo xuşk û birayên xwe, xwe xurt dikir ku ewna vê valetiyê hîsnekin. Pir ji wan hes dikir û wan da xwedin. Firat ciwanek pir zîrek bû. Mejîyê wî pir dişixulî û tû şoqêde dimayî. Pir yeteneklî bû. Di karê hûnerêde jî wisa bû. Dengê wî pir xweşbû. Wî gelek ji steran gotinê hez dikir.  Kesayetekê wî yê olgûn û di zehmetiyêde pijayî hebû. Ewî barê mal û 4 zarokan dabû ser milê xwe û hem kar dikir û hem jî dixwed. Hem di hat çand û hûnetê. Mamê wî pismamên wî gelek kesên di mala wande karên hûnerê dikirin û xwedî li çand û hûnera Kurd derdiketin. Firat di karê ciwanande cihnedigirt  lê li kur çalakî hebûya ew liwirbû. Firat dihat heskirin û ji bo malbatê jî hevalên wî pir qedir didanê, pir alîkariya wî dikirin. Wî jî ji hevalên xwe pir hezdikir. Demê xwe pir dida xebatên çand û hûnerê. Aktîf dibû û xwe pêş dixist. Hêdî xuşk û birayên wî jî dihatên cihê çandê ewder bibû mala wan wan ya duyemîn. Zîrek û pratîk bû. Cihê xwede nedisekînî postahenêde gel mamê xwe kar dikir. Karên cudadejî dişixulîya kal û pîrên wî mamên wî ew mezin dikir lê Firat ne dixwest bibin bar li ser wan wî jî her kar dikir. Ciwanekî bi gururbû. Bi fedekarî û hestîyariya xwe dihat naskirin. Wî jî her alîkarî dida kesên di zehmetiyê dene. Firat pir dixwest tevlî ciwanan biba lê rewşa wî destnedida. Ji bo wî jî mirovên wî pir li ser wî desekinîyan, ew diparastin û digotin xuşk û birayên te hene serê xwe neke beleyêde em naxwazin tejî winda bikin. Piştre dema apê wî tê girtin malbat pir ditirse û ji bo Firat biparêzin nahêlin Firat here çandê anjî çalakiyan. Lê Firat tikes guhdar ne dikir her dihat çandê û çalakiyan. Wî pir ji hevalan hez dikir. Hertim xeyalê wî ewbû bibe gêrîla. Lê Firat çikir jî ji bo malbata wî tikesê ew ne şand. Her di dilê wîde ma. Pir ji minre digot min bişîne lê min qet dil nedida ez wî bişînim. Ji xwendinê aciz dibû lê ji bo malbatê dixwend. Bixwe jî ne dizanî çima dixwîne. Guh ne dida waneyan. Lê ew pir jîr bû. Ew jî dijî hemû êşên xwe rûken û dilken bû.

Min jêre pir digot carna li xuşk û birayên xwe bigere biçe gel dayika xwe ku moral bigre ji we, ew we nasdike. Firat her digot ez diçim cem wê lê dema ez wê wisa dibînim ez dimirim. Ranakim. Min her pêre niqaş dikir ku kêmekê rehet be lê ew pir diêşîya her kele girî dibû ez pir ji bo wî digirîyam. Bi rastîjî ez jî her hevalek me jî me dixwest em hevaltiyê lê bidin hîskirin ku hevaltî ji dê û bav şirîntire lê rastiyek jî heye. Ev ewqas ne rehete dê û bav her cudane. Em jî pir bi janîstî nebûn. Lê disa hewildanên me hebûn. Me jî wek hevalên Firat ew diparast, lê wî qebûl ne dikir. Pir aciz dibû. Digot; hûn xwe biparêzin ma aqil mejîyê minde nîne. Em jî bêdeng dibûn. Firat pir bi rikbû, bi hêrs bû. Girtina apê wî jêre giran dihat. Hîn xurtir tevlî çalakiyan dibû. Ji bo em wî nasnekin diçû kolanek cuda û ruyê xwe baş dipêça. Xwe baş kamufle dikir. Lê pir zîrek bû dema dibezîya kesê ne dikarî herî pêşiya wî. Laşê wî pir şidayî bû. Her jimlastik dikir jimere. Piştî xuşk û birayên wî hinek din mezin bû Firat hîn zêdtir hat çandê, tevlî kar dibû. Pir caran bi mere dihat ji bo alîkarî ji rêxistinkirina firotina dergiyan. Carna heya sisêyê şevê bimere kar dikir. Me çi digot ne diçû, digot; ma hûn tenê welatparêzin. Ez jî dixwazim keda min nav karên rêxistinîde hebe. Yanî ez dizanim eger rewşa wî ne wisabûya Firat wê zûde hatiban çiyayan azad û bûyîba mîlatenekê xurt. Ev di kar û xwesteka wîde dema kar dikir. Atîkbûn û zîrektî, heyecan û moralê wî henekên wîde, cesareta wîde, pir diyar bî, her henek dikir. Min her digot henekên te pir sarin dikeniya û digot min henekên gerem îcat nekirine ku ez bikim. Yanî pir bi zekî henek û bersiv dida mirov şoqêde dihişt. Em bi demên xweş û bi êş bihevrebûn. Firat her li kêleka me bi moral û dengê xweyê xweş hêvî dida me. Bi henekên xweyê sar em didan fikrandin. Yanî kesêkê pir ecêb bû, ewqas êş dîtî ewqas xurt disekine. Herkes bi vî rengî nebû bi êşêre henek dikir û xwe her bi hêz dikir. Ew evînîya wî ya jiyanê ji bo mînakek mezin bû ji bo me. Firat di mekdebêde karê herî hez dikir tiştên bi elektonîkêre mijûl bibe, waneya fîzîk û matematîkê hez dikir û mûzîk ji dervayî van waneyan Firat her of, dikir.  Îcadên cûda cûda çê dikir. Mamoste şaş dima. Mejîyê wî yê analîtîk pirt xurtbû û xwe bi van tiştan mijûl dikir. Firat dema emrê wî mezin dibû hîn gihiştîtir û dil nizim dibû. Xweskirina wî ya çiya di çavên wîde xweya bû. Ew kes li çiya dinêrî û axînî dikişand. Dilê wî jî xuşk û birayên wîve dima destê wî jê qutnedibû. Lê ew di dilde evîndarê çiya bûyîbû. Di xwest li ser Cûdî ew pezkovîyek be û her baz bide. Kevokekbe û her li asîmananbe ji vê xweşikbûnê qet têr nebe. Dixwest her wîkî bilbilekî şer dirê hirmû deng bibe. Cem kewê kîvî ew her malvan be diyar diyar bigere bifire û bibeze, ew bibe baran û bikeve Ava mezinde, Ava Dîclede ew bibe Firat û bigihije evîndarê xwe.

Firat di Cizîrêde şahlul û bilbil dabûn şermê lewma ku ew bu hêz û evîndarê xeyalê xwe. Dengê wî di guhên guhdarande wekî çûkên nêzîk her bi zirav, xweş û tejî hêvî ma. Firat dinava eşqa berxwedaniyêde xwedî çand, dîrok û hebûna mirovatiyê derket. Firat volkana dilê xwede wê rojê dilê neyarde teqand. Pêtêê wî çeleng û bû fermandar ji kolanêntêde evîndar digeriya. Firat li zimana destana jiyana azad nivîsand.

Li ser kuçeyên Cizîrê wêneyên qehremanan neqşand.

Bi çavê tijî hêvî, hêsîr baran axa pîrozre bî bereket û belav bû. Li nav ava mezin di dilê diclê de bu xemil, bu şewq bû ken. Ew bûn lehî û dijmin nav lehîde fetisandin.

Hevala Wî ya tekoşînê

Hinek heval hene tu çiqasî bixwazî bînî ziman her kêm dimîne. Tu çiqasî bixwazî hestên xwe ji bo wan bînî ziman lewaz dimîne hevalên şehîd ji bo me wisa ne.

Heval Bişeng jî ji wan hevalane. Heval Bişeng ji malbatekî welatparêze. Ji eşîra Batûyan e. Malbata Heval Bişeng her dem rastî êrîş, zext û zordarîya dujmin hatiye. Wek tevahî zarokên Cizîrê Bişeng jî zaroktayi de rastîya dujmin re rûbirû bûye. Dema tu li Cizîra Botan ji dayikbûbî tu yê bi çîrokên berxwedayinê re mezin bibî. Bişeng jî rastiya Berîvanan û berxwedanê heman demê rastiya dujmin re mezin bûye. Zarokên Cizîra Botan ji aliyê dayikan ve ji şoreşê re tên amadekirin. Bişeng jî keçikekî wisa hatî mezin kirin bû.

Min Hevala Bişeng zarokatî de naskir. Em bi hevre di heman dibistanê de bûn. Me bi hevre heman refê de xwendiye. Ji bo vê Bişenga delal ji zarokatiyê ve bigrim dest. Ji ber ku Bişeng ji zarokatiyê de destpê şer kiriye. Ango di nava lêgerînan de bû. Min û Bişeng di nava lîstokan de bi dehan car şer kiriye. Milên wê yên şerker pir pêşde bûn. Asî bûna wî nedihişt ew bin bikeve. Zîrek û jîr bû. Di temenê biçûk de xûya bû ku di nava lêgerînan de ye. Ji herkesî cudatir bû. Lê ez dikarim ku nayê bîramin min Bişeng tenê dîtiye. Herdem derdora wê de hevalên wê pir bû. Ji aliyê hevalên xwe ve pir dihat hezkirin. Ango hevalên wê jî jê qut nedibûn. Mamosteyên wê jê razîbûn û di waneyên xwe de serkeftî bû. Bi demê re Bişenga delal roj bi roj xweşiktir dibû. Kezîyên wê ew qas dirêj bûn ku dema mirov ji derve didît wê nasdikir û heyran dihişt. Her hûnandî li ser milên wê disekinîyan. Çav û lêvên wê de ken kêm nedibû, bi coş û bi heyecan bû. Bişenga me di sekna xwe de her dida diiyar kirin wê rêya şoreşê bi hilbijartîya. Rabûn û runiştina wê de her diyar bû ew jinekî bi hurmet û serhildêr e. Wê koletiya zilamê desthilatdar û ya dujmin qebûl nekiriba. Ew bi vê zanebûnê tevdigerîya. Bi mezin bûna temenê me re me hîn baştir hev naskir û hevaltîya me hîn xurtir bû. Pir caran mîtîng hebûya di wê rojê de Bişeng pir bi coşe. Rûyê wê her dikeniya. Piştî dibistan diqediya yekser berê xwe dida qadan û pêşengek xurt mîna Berîvanan bû. Bişeng ji ber malbat xizan bû aboriya malbatê jî dabû ser milê xwe. Hem karê tendurustiyê, hem dibistan hem jî xebatên rêxistinî bi hevre dimeşandin. Di kar de bi jêhatî bû.

Gotinên Bişeng ji aliyên hevalên wê ve dihatin guhdar kirin û hurmetekî cuda dihat raber kirin. Pir caran bûme şahîd ku dema diketin nava civata de li hember Heval Bişeng herkes radibû û silav didan. Ez ji vê rewşê pir bandor dibûm. Bişeng dema çalakî hebûya her li wê derê bû. Her di nava kolan û taxê de xebat dimeşand. Bişeng pir caran bi ciwanan re rudinişt bi taybet bi keçên Cizîrê re niqaş dikir. Her dem di nava kolan û taxê de xebat didan meşandin. Bi vê sekna xwe Bişengê baweriya gelê Cizîrê girtibû. Me di pir çalakiyan de bi hevre cih girtiye. Dema Heval Bişeng di civînan de diaxivî te digo Cizîr tevahî bêdeng bûye û li Bişeng guhdar dike. Herkes bi çavan tenê ew temaşe dikir û guhdar dikir. Di plansazîyên xwe de pir hestyar û baldar bû. Veşartî bûn jê re esas bû. Derdora xwe jî bi xwe re perwerde dikir. Ji bo valatî nede dujmin û neyên girtin bi hevalên ku pir jê bawer dikir re kom dibû û bi rêxistinî tevdigeriya. Bişeng herdem digot ku “emê bi çalakiyan dujmin binbixin, em rojekî jî li Kurdistanê rehetî nadin dujmin”. Bi fikir û gotinên xwe yên wisa hêz dida hevalên xwe û her bi moral tevdigeriya. Çalakiyên di bin pêşengtiya Heval Bişeng de pir bi serkeftî derbas dibûn û derbên giran li neyar dixistin. Bişeng di nava ciwanan de jinekî mînak bû. Hevalên derdora wê ji xwe re mînak digirtin. Rûkenî ya Bişeng şewq dida derdor û wê bi rûkeniya xwe re rûyê herkesî dikenand.

Bê tirs û bi hêz bû. Di çavên Bişeng de her ev xuyadikir. Dema diaxivî ew qas bawerî dida ku mirov her dixwest li pey here. Milekî de jî Bişeng dema aciz dibû tu kes nasnedikir û çavên wê sor dibûn. Dema hevalek bihata girtin dixwest biçe xwe di nava dujmin de biteqîne û ji ber hatine girtin jî ji hevalên xwe re pir aciz dibû û rexne dikir. Diviya bû dîl nekevin destê neyar. Hinek mijaran de serhişk bû. Eger nehatiba îqna kirin Bişeng milekê cîhan milekê.

Bi hêrs û bi kîn bû. Çîrokên zarokatî pê re mezin bibû her dem di dilê wê de ma bûn. Bişeng her diçû xwe perwerde dikir û herkesî re jî dida hîs kirin. Her diçû di pijîya. Gotin, cil û berg, nêzîkbûnên wê her diçû diguherîn. Perwerde kesayetê wê de encam digirt. We her diçû xweşiktir dibû. Rêya xwe dîtibû û jê nederdiket. Bi tevlîbûna xwe ya xebatan û ya şerê bajêr herkes bondor kiribû. Ji ber ciwanên Cizîrê heskirinek cuda dida hevala Bîşeng. Bîşeng gula Cizîrê ya herî xweşik bû. wê hemû kolan, tax û malên Cizîrê weke navê xwe dizanî. Ji xwe Bişeng her tax û kolanêde bîranînek yê xwe hiştibû û navê xwe di dilê zarok û gelê Cizîrê, di dîwar û kevirên kolanande neqişandibû. Hemû zarokan kenê wê nasdikir, pêre dikenîya, dileyîstin û pêre sozdar bûn. Bîşeng evîndarekê mezin yê Çiyayê Cûdî bû. Got heya Çiyayê Cûdî nebînim ez ji vir koç nakim. Ew girêdayî listîkên xweyên zarokatî ma, girêdayî hevaltiya rast û bawerîyêre ma.

Ev welate bi xwîna hezaran şehîdan hatibû şûştin. Bîşeng jî li vî welatî bû dilopek ji vê xwînê. Bîşeng weke kulîlka ku serê xwe nû ji nav axê derbixe roj bi roj mezin û xweşik dibe. Ew weke kevoka li ezman bi baskbû. Wê li her darakî hêlîna xwe çêkir û xwe avakir. Di her kanîyekêde ava bihuştê vedixwar û di rûyê avêde herdem wêneyek didît ew ji bo her zarokekê ne azad hêrsa xwe her mezin dikir. Di kolanên Cizîrêde dema dibezîya soz dida zarokan.

Bîşeng di berxwedana Cizîrêde mîna Bêrîvanê destan nivîsand û ew bû fermandara jiyanê. Xezala Çiyayê Cûdî, barana Biharê, vîna jiyanê, jina berxwedanê…

Me jî dît zarokên Cizîrê di biçûk de çawa soza şoreşgertî didin. Ne li xwe axa xwe, xeyalên zarokatîya xwe îxanet nakim. Bîşeng berxwedaniya xwe kir navê xwe bi rastiya çîroka zarokatîya xwe navê wê bû evîndar. Evîndara Kurdistanê. Wê dizanî sibe jorê hezaran Bîşeng bibin şopdarê wê…

Heval Adil, min bi rêya hevalên xwe yên dibistanê sala 2007’an naskir. Adil û hevalên min di heman dibistanêde dixwendin. Bi çûyin û hatina bi me re hişt ku em hev baştir nasbikin. Pir caran li mitîng, dawet, çalakiyan de an jî taxê de em dihatin cem hev. Vê jî hişt em hev baştir nasbikin. Piştî van hevdîtinan em bûn hevalên hevdu. Em heman taxê de dijîyan. Li taxa me girek hebû, xelkê jê re digot “serê milê” an jî “girê evînê”. Di demên xweş de zarok, jin, zilam, ciwan û giştî malbat diçûn li wir seyranê. Em jî pir caran diçûn. Adil û hevalên wî dihatin cem me. Me dilîst, stran digotin û her wekî din. Samîmîyeta me hîn xurttir bû. Dema em li hev kom dibûn, di nav me de yê herî zêde dikenîya û diaxivî Adil bû. Di nav hevalên xwe de kesê herî bi coş û moral bû. Lê belê heman demê xwedî kesayetêkî  giran jî bû. Adil kesekî dilnizm, bi hurmet û fêmker bû. Di kolanan de dema diçû û dihat zarok, jin, kal û pîr herkes silav dikir. Rewşa wan dipirsîya û alîkarî dida gel. Dema malekî de karekî giran hebûya Adil bi hevalên xwe re her li wir bû. Hevalên Adil bijare bûn. Kesên mîna wî bûn. Zarokên bi çîrokên berxwedanê mezin buyî, zarokên welatparêz û feqîr bûn. Di malbatekî hejmarekî zêde de mezin bibû. Lê ez malbata wan zêde nasnakim. Ji xwe di nav malbatê de Adil û Egîd zêde dihatin hezkirin.

Egîd jî mîna Adil bû. Ciwanekî bi wêrek, bi hurmet û bi rêz bû. Min qasî Adil ew nasnedikir. Lê ev aliyên wî pir bala min dikşand. Di nav taxê de ew jî pir dihat heskirin û hember wî jî hurmet dihat nîşandan. Di şerê xwe de xurt bû. Pêşengtî ji ciwanan re dikir. Ji govendê pir hezdikir. Lewma li ku derê dawet an jî şahî hebûya Egîd li wir nav dîlanê de bû. Pir xweş pir bi estetîk dîlan digirt. Mirov dema Egîd di nav dîlanê de didît nikarîbû xwe bigirta. Dema wî dîlan digirt em jî yekser diketin nava dîlanê de. Egîd, rûken û xweş heval bû.

Min bi Adil re hevaltîyek rast û xweş jiyan kir. Pir caran karê nobetên taxê, çalakî û hwd. Me bi hevre dimeşand. Pir caran di kolanan de radiza. Ji bo dujmin bibû xof. Di çalakiyan de Adil bê tirs û pir zîrek tevdigerîya. Hevalên wî ne jê qut dibûn ne jî ew tenê dihiştin. Adil bawerî dabû hevalên xwe û bi wan re hevaltîyek rast dikir. Milê hevaltiyê de çi diket ser milê wî bêguman dikir û alîkar dibû. Fedakar bû. Adil jî pir bi hevaltîyê re girêdayi bû. Dema yek hevalê me nexweş bûya, Adil em hemî kom dikirin dibirin mala wî. Nav me de dihat guhdarkirin. Piranî plansaziyên kar wî çêdikirin. Ew jî pir hessas bû. Heman demê de pir bi kelecan bû. Carna xwe winda dikir. Çalakiyan de her li pêş bû, dema em diçûn cem wî em diqewitandin. Digot “hûn me biparêzin, ji bo dujmin kolanên din re neyê. Me hertim ev milê wî rexne dikir. Lê belê ew jî rik (inatçi) bû. Serhişk bû. Ne dixwest hevalên wî zerar bibîne. Her li pêşiya hevalên xwe dima. Adil dibistan dixwend. Lê guh nedida dibistanê. Ji dibistanê direviya diçû navenda partiyê.  Li wir kar dikir, dixwend û xwe pêşdixist. Malbatê her dixwest Adil bidin zewicandin. Ji Adil ditirsiyan ku bikeve zindanê. Ji ber vê Adil dijî malbatê derdiket. Hevaltî bêtir hezdikir.

Adil ji dibistanê qut bû. Dujmin pir ji Adil û hevalên wî ditirsiyan. Dema çalakiyan Adil û hevalên wî nedihiştin yek erebeyê dujmin (toma-fare-panzer û hwd.) bikeve Çemkûrkê’de. Her kolanekî de nobedar datînan. Tax, ji ber wan di nav ewlehiyê de bû. Gel ji wan ciwanan pir hezdikir, wan diparastin û alikarî didan wan.

Adil pir ciwanên ku li Cizîrê di rêyên ne baş de dianî nav hevalên xwe de wan re diaxivî û ew îkna dikirin. Ew ciwan ji wan rêyên ku dujmin dixwestin ciwanên Cizîrê ji çand û exlaq ê civaka xwe dûrbikeve de derdixist. Wan dixist nava kar de, rol û mîsyon dida wan. Ew jî êdî dibûn mînak di nav taxê de. Pir ciwan dema Adil didîtin ditirsiyan. Ji ber Adil hertim ew kontrol dikirin. Nedihişt ew bikevin xefka dujmin.

Dema diaxivî bijartî diaxivî. Hima her tişt rastgele ne digot. Ji ber li hember hevalên xwe hesas bû. Dilê tu kesî ji xwe nedihişt. Heman demê herkes jî hember wî wisa nêz dibû.

Piştî demekê hatibû zewicandin. Di çavên wî de xuya bû ku malbatê ew daye zewicandin. Lê belê wî jî dizani bû piştî demekê wê hezkirin jî pêş bikeve. Li hember jin nêzîkatîyê wî jî divê mirov bibêje. Tu carî jinan re bê hurmetî nedikir, dilê wan nedihişt. Hertim alîkar bû û her tim rexnedayîn dida me jinan. Ango zanebûna wî ne lewaz bû warê jinê de.

Dema berxwedanê de min jî zanî Adil wê xwedî warê xwe derkeve. Wê dîsa nehiştiba dujmin bikeve Çemkûrkê. Wek rojên berê wê cardin serhildêr bûya. Wê kîna xwe ya hember dujmin nîşan bikira. Adil ji mal, ji hevjîn, ji zarokan bêtir ji hevalekî xwe hezdikir. Kolanên ku tê de dibazîya, di nav herîya wê de lîstiyî, ango warê xwe. Ewê bibe parazvanê axa xwe ya pîroz. Ew warê ku her tim bi lehengî serî rakirî, bajarê ku eşqa Mem û Zînan şîn bûyî, gelê ku her bûyî xofa dilê dujmin wê parastiba.

Adil dildarê Cudî bû, xwest layîqê Cudî be û layîqê Cudî bû.

Adil zarokekî bi navê Nûda hebû. Dema diçe şer, ji hevjîna xwe re dibêje “piştî ez şehîd ketim, Nûda bide dayikamin, tu jî biçe serê çiya”. Lê hevjîna wî pir jê hezdike naxwaze wî winda bike û li pey wî de diçe. Adil xwe li hevjîna xwe aciz dike, kolanên tê de mezin bûyî nîşanî dike û jê re dibêje “di nav kolanên xirab bûyî de, li welatekî bindest de emê çawa evînekî jiyan bikin. Ji bo em azad jiyan bikin divê welatekî azad, nefesekî azad hebe.”

Dema van tiştan em dibihîsin hewce nake em behsa Adil bikin. Ji xwe Adil di dilde bûye canbexşê welatê xwe. Ew ne tenê bavê Nûda bû, bavê hemî zarokên Cizîrê bû. Ji bo xeyalên zarokên Cizîrê heta dawîyê şer kir.

Egîd jî wekî birayê xwe Adil heta dawîyê şer kir û şehîd ket. Pêwîste em xwedî vîn û tekoşîna wan derkevin û bibin şopdarê van qehremanan. Hevaltiya Adil û eşqa wî ya welat mirov nikare bîne ziman.

Jiyaneke wekî Egîdan jiyankiribe şerê mirov jî wekî Egîdan dibe. Adil jî wekî Egîdan jiyan kir û wekî Egîdan şer kir. Kurdistanê de her zarokek li kolanan de mezin dibe. Lê belê heskirina wan kolanan heta dawîyê dilê xwe de herkes nikare bigre. Lê Adil dilekî ew qas mezin hebû ku heskirina wan kolanan dilê xwe de mezin kir heta dawiyê. Welat ji bo wî her tişt bû û evînek hebuya jî wê li wî welatî de bûya. Welat dilê wî bû. Lê belê dujminan dilê wî esîr girtibûn, dilekî destê dujmin de nedikarî evînekî jiyan bikira…

Rêhevala Şehîd Adil û Şehîd Egîd

Zagonek ya xwezayê heye û ne hêza Gilgamêşan ne ya Sûltanan ne jî ya Pêximberan kariye biguhere. Hertişt, herkes ‘ Ji dayik dibe, mezin dibe, jiyan dike û dimire.’ Çiqas hinek kesa xwestibe bi mûcîzeyên ne rast bi xwapîne jî ev tişt îcar ne hatiye guhertin.

Ezê niha ji were behsa çîroka kesên ku dayik bûne û rexmê bê jiyanê ji jiyanê hez kirine û li ser mirinêde çûne bikim. Qralên soytari ji mirinê xirabtir tişt danibûn hemberî me. Di wî demîde bûyîna soytariyên wan jiyan kirinbû. Eger mû ji vêre bêje jiyan kirin… Kesên ku di qesrên bi zêran hatî dorpêç kiride bûyîna soytari ne pejirandî jî di jiyanêde israr kirin. Ez qala jiyan kirinê dikim rastî jîyan kirin, weke mirova, azad jiyan kirin…

Azadî bê berdêl ne dibû. Wan ji bo azadiyê berdêla herî mezin danîn pêşya çavê xwe û derketin dika dîrokê. pêwîst nake em ewqas dûr herîn divê em nêzikî xwe binêrin gelek nêzikî xwe.

Erê ez qala wan dikim, ew Şehîdên ku pîroziyê tînin bîrame. Ew canên me yên ku di nava kolanên teng yê bajarande di nava betonande azadiyê digerin. Li Sûrê, Cizîrê, Şirnexê û Geverê…

Wan hertişt danîn kêlekê û xwestin azadiyê nîşanî me bikinî me çiqas serê xwe kirbe nava axa derya ya me ya cahiltiyêde jî wan bi înat berxweda. Dijî dijmin û cahiltiya me. Çîroka wan xilas nebû ew ji bê dawiyêre bûn şop, bûn deng…

Jiyanê, xwestin bi rumet û bi azad jiyan bikin. Armanca wan ne soytaritî bû, ji bo bibin şervanên azad ketin vê riyê. Hinek hîn 18 salî bû, xeyalên hinek kasa hebûn ku nekarîn pêk bînin, bendawarê hineka, hêviyên hineka hebûn. Wan hertişt li paşxwede hişt û ji bo mifteya ku riya azadiyê vedike bide me ketin vê riyêde. Ji vê riya ku hinek kesên me ji stiriya ditirsa û ne ketê laşê wan ser û ber bû stîrî lê wan devjê bernedan.

Ji roja despêkê heta roja dawî ji bo paqij kirina gunhên mirovatiyê şerkirin. Ji mehelekê bang li hemû Cîhanê kirin. Tank, top hovên ku têhnî xwînê ne karîn wan bisekinînin. Bi jiyana wan ya ku ji evîndariya  azadiyêre hatî parkirin, yek saniye jî di riya xwede gun nedan derewan, zilmê, koletiyê û meşan.

Eger ev zagonek ya xwezayê yê em ji dayik dibin, mezin dibin, jiyan dikin û dimirin wê demê dihêja. Divê em ser navê jiyan kirinê ne kevin na cilên koletiyêde. Eger hîn mezin ne bûyîn zarok dimiriyan wê demê nefes standin divê ev qas ne hêsanba. Eger jiyanek ya me ku di berdêla wê mirin neba wê demê zêde wateya jiyan kirna me nîne. Bi hişmendiya vê ketin nava berxwedanek bê hempade. Deqeyekê jî ji derewên dijmin bawer nekirin. Dijminê me dijminê mirovatiyê ku xwîn vedixwarin bû. Ne bêjin ku jiyanek wan ya jiyankirinê nebû, halê herî xweş yê jiyanê li benda wanbû, ew, ew kesbûn ku dizanîn heta azadî ne be tû wateya jiyanê nîne.

Eger em di dawîde bimirin jî em di riya azadiyê de ya ku wan vekirîde û çi tiştê me dizîbin disa bînin û bimrin. Ev çîroka gelêkêye ku dixweze were tûne kirin. Bi temamî ji gelêkê rast hatiye dest girtin. Eger hîn ev gel li ser lingane bi saya van kesên ku ji bo azadiyê bedel dayîneye.

Û, ‘Eger jiyanek were jiyan kirin yan wê azad be yan jî wê îcar nebe’

Evrîm Andok

Li Şirnexa ku dewlet 94 roje êrîşên qirkirinê dike kesên ku mal û meheleya xwe terk nekirî bû hedafa van êrîşan. Gelek cenazeyên ku nasnameyên wan ne hatîn diyar kirin birine li Nexweşxaneya Dewletê ya Şirnexê û Habûr Adlî Tip Kurumu (ATK). Her wiha 30 cenazeyên ku yên sivîlan jî dinav de ji aliyê dewletê ve bi awayek dizî hat definkirin.

Yek ji kesê hatî qetil kirin jî endamê Kongreya Jinên Azad (KJA)’yê Şehrîban Altunişika ku ji despêka êrîşan bajar terk ne kirî bû. Şehrîbana ku bi baweriya xweya ku bi hêviyê hûnandî ji jinên bajar re bibû pêşeng di ropotaja ji bo 8’ê Adarê dayî wisa gotibû: “Ji Ekînan ber bi Sêvê em rêveberiya xweser di hûnînin û dimeşin azadiyê”.

8’ê Adarê bi hêviyê hûnan dibû

Şehrîbana ku mehele bi mehele berxwedan rêxistin dikir di peyama ku ji bo 8’ê Adarê dayî gotibû: “Em weke KJA emê we bikin ku jin dakevin hemû qadan. Li Şirnexê, gund û qezayan bi semîner, panel, tiyatro û filman emê 8’ê Adarê pêşwazî bikin. Emê li hemû meheleyan wate û girîngiya 8’ê Adarê bêjin û emê li ser hişmendiya rêxistinkirinê bisekinin”.

‘Emê li hemû qadan bibin pêşeng’

Şehrîban diyar dike jinên ku li hemû qadan de pêşengtî dike di hedefa dewletêdene û dixwaze bi tirsê wan bigre, şehrîban di her hevoka xwede diyar dikir ku dijî vê bêdeng nabin, na tirsin û li paş namînîn. Şehrîban dibêje: “Di berxwedana Botanêde dixwestin pêşengtiya jinan bişkînîn û hedef digirtin. 42 sale têkoşîna jinê tê rêvebirin lê ev pêvajo wê di pêşengtiya jinê de pêşbikeve. Çi bikin bila bikin em na tirsin û kesên vê pêvajoyê bi rêve bibin û bibin serkeftinê jinin.  Ev pêvajo ji bo me pir girînge. Ji ber wê çendê em weke jin çi ji destê metê di pêşengtiya KJA’yê de û ketibû riya azadiyê”.

Di peyama xweya dawîde bi “Em terk nakin” meydan xewndibû

Şehrîban piştî êrîşên qirkirinê despêkirî li ser navê jinên ku li Şirnexê berxwedidin bi riya JINHA’yê bang kirbû. Şehrîbana ku di roja 42. ya berxwedanê de li Yenî Meheleyê bang li jinan kirbû ev tişt gotibû: “Rexmê hemû êrîşên sadîst yê çeteyên qesrê jî em berxwedana xwe bi biryarbûyinek mezin berdewam dikin. Moralê me bi hêza berxwedana xwe girtî mehele bi mehele, kolan bi kolan weke parçeyek ya berxwedanê em bajarê xwe terk nakin.

‘Em teslîmiyetê tûcarî qebûl nakin’

Tayip Erdoxan dixwaze şkestinekê mezin çêke û Kurda xileske û kesên bimînin bike dibin qontrola xwede. Ji ber vê jî em dibînin ku dixweze li Kurdistanê qirkirinekê çêke. Di bêje ku Sûr, Cizîr û Slopya xilaz bûye, ji vê hêz bigre û êrîşê navçe û bajarên din bike. Erdoxan despêkê ve dizane yê ser ketî em yê bin ketî ewin. Bi leşker, polîs û cerdevanan êrîş dike ku îradeya li vir bişkîne û teslîm bigre. Gotinên ‘Bi salane ev gel teslîmiyet ne pejirandiye û ji vê saetê jî tûcarî qebûl nake’ di guhê mede bilind dibe.

‘Ji tîlîliyên jinan di tirsin’

Çiqas dixwazin bila bi hewan û obûsan êrîşî me bikin. Divê bizanin jiyana li rêveberiya xweser nikarin xilas bikin. Berxwedana me wê bi ruh û îradeya jinê here serkeftinê. Hêvî û baweriya me her ku diçe mezin dibe. Hêviya me ji cesareta me û cesareta me jî ji dilê me mezintire.

Çeteyên qesrê çiqas bi xayînî êrîşê me bikin me jinan bitirsînin û laşê me tehşîr bikin jî em tûcarî ji doza xwe venagerin. Emê bibin berdewamkerê mîrata rêhevalên me  Sêvê, Fatma, Pakîze û yên din.

‘Roj roja berxwedanê ye’

Ji qadên rêveberiya xweser ya Şirnexa ku 42 roje ser navê mirovatiyê berxwedanek mezin tê kirin banga min ji jin, ciwan, gel û herkesê ku wijdana wan heye reye; “Divê ji van qetliyamên ku tê kirin û tên jiyan kirin re bêdeg ne mînin. Her bêdengî qetliyamek nûye. Eger em ne xwazin qetliyamek nû jiyan bikin divê em xwedî li berxwedanên rêveberiya xweser derkevin û her cihî bikin qada serhildanê. Di vê bersiva meya herî mezin ji kesên ku me dixwazin bi dorpêçan bifetisînin serhildanbe. Roj roja berxwedanê ye” û tevlî karwanên şehîdanbû.

Nivîsandina rêheval Serhildan çiqas zehmet jî be bi wêre hev naskirin, gelhev mayîn ewqas jî mezintî dixe mirov de. Bi wêre bûyîna rêheval, kenîn, çûyîna çalakiyê coşek cûda dida me hemûyan. Ji ber ku rêheval Serhildan xwedî kesayetek ya îcar enerjiya wê xilas ne dibû, ne di westa û her lezgîntiya çêkirina tiştekê tanî ser zimanbû. Wê enerjiya xwe bi me jî dida hesandin û me hemûyan têxist tevgerê de.

Li zanîngehê dema hevalên xweyên têkoşînê naskirî mêzakirina wê ya jiyanê hat guhertin. Komkujiyên dewleta faşîst a ser gelê Kurd û metîngeriya ser axa Kurdistanê di tît û ji van tiştan aciz dibû. Piştî Rêbertî naskirî pirsên derbarê jiyanê de kom bûn û di ferqa divê bersiva ji van pirsan re bibîne bû. Dizanî hemû lêgerînên wê dinava têkoşîna azadiyê deye û bê yî dem winda bike li gel rêhevalên xwe cih girt. Di nava têkoşînêde çi erk be bila ew be evîna wê ya ji têkoşînêre dibû sebeb ku van hemû erkan bi serkeftî bike. Peyvên ‘Ez nizanim, nikarim û nabe’ li gel wê nine. Rêheval Serhildan bi eşqa erkê hewl dida bibeze her cihî. Ew yestiyana wê ya me ditît bi mêzekirina wê me liser xwe di avêt. Rêheval Serhildan çavkaniya me ya enerjî û moralêbû.

Rêheval Serhildana ku kuçeyên Amedê hemû dizanî di dilê zarok û gelê li wir weke Heval Zeynep cih girt. Em diçûn kuderê wê nişan di kirin. Çavên wê yên kesk, ew rûyê wê yê xweşik û bi ken aliyê wê yê radikaltiya berxwedanê diyar dikir. Kesek wê nasneke jî bi wan tarîfkirinan wê bizane Zeynep şoreşgerek çawaye. Ji ber ku Zeynep ne aliyên Serhildanê yê ku berxwedanê di axîvî bû yê jiyan dike ji yanêre diherikîne bû. Piştî pêvajoya Kobanê di berxwedana di kolanên Amdê de mezin bûyî û piştre di berxwedana Sûrê de bi çalak li gel rêhevalên xwe cih girt. Ji gelek şervananre fermandarî kir û tişta herî giring jî dilek îcar teredût ne dikir ku ji rêhevalên xwere bibe mertal û ji me hemûyan re bû rêheval. Qala wê kirin zehmete ez nizanim behsa kijan fedekartî û qehremantiyên wê bikim ji bo behsa wê kirin peyv têrê nake.

Me rêheval Serhildan ne weke bêrîkirina ji Rêbertî weke yê jiyan deke me nas dikir. Wê eşqa xwe seh dikir û ji xebatanre hata dawî kar dikir. Ji rêbertî agahiyek hatiba, selamek hatiba rûyê wê cûda dibû eger demek bi Rêbertî re hevdîdin ne hatiba kirin pir aciz dibû… Her di got: “Divê tiştek were kirin, divê tiştek were kirin”. Weke her Şoreşgere kê bi Rêbertî re li Amedê hev dîtin kirin xwesteka wê jî bû.

Ji bo wê bînîn ser ziman divê qala eşq û bêriya wê ya ji Çiyare bê kirin. Bi enerjiya xwe ya xilas ne dibû ne diket Çiya de. Çiyayan keşif kirin û jiyan kirin ew dixist ruhek cûdade. Careke dema em di erezîde winda bûn bi stranan pêşwazî kir. Me bi westayina xwe li hevalan digeran lê ew wekî ne westayî stran digot û erazî keşif dikir. Jiyana gerîla herêma wê ya nefes standinêbû.  

Rêheval Serhildan rêvebirina têkoşîna jinê ji xwere weke erkekê girtibû. Li her cihî bê yî ku cih û dem diyar bike behsa têkoşîna jinê ya Rêbertî dikir. Tûkesê li gel wê dema behda jinê dikir ne di karî koletiyê jî pêre bêje. Wê yekser dest şer dikir û bi demjimêran bêyî bi weste qala çawa bi hişmendiya mêrê deshiltdare têkoşîn tê kirin dikir. Herdem dibû fermandarê jinên ciwan ji jinên ciwanre behsa têkoşînê kirin datanî pêşiya hemû xwebatên xwe û ji bo rêxistin kirina jinên ciwan seferber dibû. Rêheval Serhildan çawa pêşengtiya jinên ciwan û pêşengtiya ciwantiyê di kolanên Sûrê de bi aliyê xwe berxwedêr da nîşandan di zindanê de jî nêzîkatiya wê ya ji Rêbertîre û komkujiyên li Kurdistanê çêdibin qebûl nekir û carek din jî aliyê xwe yê şoreşger da nîşanî me.

Min gotibû qala wê kirin zore … Rêheval Serhildan Şervanek jin yê berxwedêr yê Kurdistanê bû û bi Rêbertîre bibû yek.,, Her di got: “Wê nefes standina min wê ji bo azadî anîna vê axê be. Rojekê di kolanên Amedê de bê yî faşîst hebin geran xeyalê wê yê herî mezinbû. Em weke rêhevalên wê disa soz didin wê ku em wekî te bibin berxwedêr û heta ji kolanên Amedê dagirkeran derxin emê têkoşînê bimeşînin. Kêm maye wê azadî were axa Kurdistanê em soz didin te emê bi tere di kolanên Amedê de bigerin.

Sozdar Silopî

Hîn dema 23 salî wasiyeta “Eger mûyek yê pora min jî mabe min li Amedê veşêrin” hêlabû. Pervîn Taşçi hîn dema 23 salî neçar mabû wesiyeta piştî mirina xwe bihêle. Dijî êrîşên qirkirinê yên ser gelê Cizîrê ku rêveberiya xweser dixwest bê deng ne mabû û weke endamê YPS-JIN’ê biryara meşandina têkoşîna xwe dabû. Pervîna ku li vir navê Berjîn Amargî distîne wekî ku dizane wê tevlî karwanên şehîda bibe li malbata xwe digere û dibêje: “Min li Amedê veşêrin”.

Pervîna ku di sala 1993’an de li navçeya Erzûrûm Qereyaziyê dayik bû, di malbatek welatparêz de mezin dibe. Pervîna ku her digot malbata xwe “Ezê bibim gêrîla” piştî amedeyî qedand ji bo xwendina zanîngehê çû Afyonê. Lê Pervîna ku tişta dixwest li vir nedît hat Amedê û tevlî xebatên jinên ciwan bû. Pervîna ku her xwedî hişmendiya polîtîk û têkoşîna jinê di jiyana xwede daniye cihê herî girng di Meclîna jinên ciwan ya Arîn Mîrxan û Kader Ortakaya de cih digre. Pervîn demekê di DEM-GENÇ’ê de jî xebat dimeşîne û li Cizîrê tevlî berxwedana rêberiya xweser dibe. Cenazeyê Pervîna ku di bexwedana rêberiya xweser ya Cizîrê ku 79 rojan didome de tevlî karwanên nemiran dibe û rexmê malbata wê mînaka DNA’yê dide jî li Mêrdînê di goristana bêesande tê veşartin. Malbata Pervînê di têkoşîna girtina cenazeyê de serdikevin û piştî 3 mehan cenazeyê Perwînê weke wesîyet kirî tînîn li Amedê. Pervîna ku roja pêşî li goristana Yenîkoyê tê definkirin bi dirûşmeên gelê Amedê tê oxirkirin.

Amed bi Dirûşmea oxirkir

Hêzên dewletê yên ku derdora goristanê kombûyîn despêkê gotin ‘ Divê wêne nebe, fîtik, çepik û dirûşme neyê avêtin hûn dikarin defin bikin. Malabata Pervînê ku nexwestin Pervînê bi vî şeklî oxir bikin derbazî berxwedanê bûn û gotin ‘em vê napejirênin’ û bang li gelê Amedê kirin. Gel roja paşê çûn goristanê û Pervîn bi dirûşmeyan oxir kirin. Malbata wê got: “Me nû zanî çima keça min xwest li vir were veşartin. Gelê Amedê xwedî li Pervînê derket”.

‘Ezê wê bi rûyê wê yê bi ken û heycana wê bîrbînin’

Dayika Pervînê Hanim Taşçi bi rûyê xweyê bi ken, keyfxweş û heycanê behs dike û diyar di ku wê herdem keça xwe wisa bîrbîne. Hanim dibêje: “Pervîn ji zarokatiya xwe tehmûlê bê mafiyê ne dikir û her bertek nîşa dikir. Dema kesekê bê maf heqaret li kesek din dikir yan jî kesek birûne ser keda yekê din tehemûl ne dikir yekser berdek nîşan dida. Dema dengê xwe nedikir pir aciz dibû. Dema min di gotê: ‘Keça min tû çima tevlî dibî’ wê jî digot: ‘Ez çawa tevlî nebim ma ji bo ez tevlî bibim divê bê mafî li min were kirin’ û xwe bi minre aciz dikir lê têkiliyên me her başbûn. Rû bi ken bû, keyfxweşbû. Sed sala li gel min rûniştiba bêhna min teng ne dibû. Herdem hasretê axa xwebû. Evîndarê têkoşîna xwebû. Dema ez nexweş dibûm an jî diwestam pir diqehiriya. Me her henek li hev dikir. 4 zarokên min hene me ne dihêlişt gotina xwe dûbare bêjin. Me ji  her 4’an re jî wekhev nêzîk dibûn. Dema ji yekêre tiştek di anî me ji yên dinre jî tanî. Ji xwe ne wisaba qebûl ne dikirin. Hemû zarokên min wekî Pervînê bûn lê di rastîde Pervîn ne wek tûkesêbû. Wê her di riya rast dizanî de dimaşa. Her bi gerîla û tevgerêre girêdayîbû. Her dixwest here gel wan”.

‘Ew ne bêkese pişt wê deh hezaran kes hene’

Hanim dibêje: “Dîsa rojekê ez û Pervîn di axivîn ji minre got: “4 zarokên te hene tû yekê bidî PKK’ê ma yê çi bibe? Di têkoşînêde cih bigre ma wê xirab be”. Pervîn 4 sala xebatên sîyasî rêvebir. Pervîn ji Cizîrê li min gera.  Piştî îlankirna rêvebriyên xweser çû Cizîrê. Wê li min gera û got ez li Cizîrême. Me ne karî bi telefonê zêde bi axivin min ne zêde ne karî pirs bikim, min tenê karî bêjim ‘Temam haj xwe hebin’. Piştî wê êdî ne gera. Heta me xebera şehadeta wê girtî min ji Pervîna xwe xeber ne girt. Ji ber ku me dizanî li Cizîrê ye piştî bûyera wehşeta jêrzemîn em çûn me DNA da. Rexmê me DNA dabû jî çûn keça min li Mêrdînê goristana bêkesan veşartin. Keça min ne bêkese, li pişt wê deh hezaran Kurd hene. Ew êdî ne keça min tenê ye keça hemû Kurdistanê ye”.

‘Keça min êdî keça Amedê ye’

Hanim diyar dike ku keça wê ji bo gelê Cizîrê şer kirye û dibêje: “Pervîn ji bo gelê Kurd, ji bo axa xwe şer kir û berxweda. Heta nefesa xweya dawî bi dilê xwe li wir cih girt. Keça min gotibû me min li Amedê defin bikin mejî wasiyeta wê bi cih anî û me ew emanetê Amedê kir. Niha li vir me ew spartiye gel rêhevalên wê. Bû keça Kurdistanê ya Amedê. Keça min gotibû ‘Dema ez şehîd ketim min bi coşek min û tilîliyan veşêrin’ û gelê Amedê rexmê astengiyên polîsan jî bi coşek mezin ew spartin axa. Kesên kaça min û rêhevalên wê qetil kirîn 2 rojan ne hêliştin em cenazeyê defin bikin. Dû rojan keça xwe tenê ne hêliştin û xwedî lê derketin. Min nû zanî keça min ji ber çi evqas ji Amed û gelê wê hez dike. Em jî weke malbat heta dawî emê xwedî li wasiyet û têkoşîna Pervînê derkevin”.

Dalîla Kurt dibêje: “Li Wanê di encama girtin û dorpêça bi dehan erebeyên zirxî ser mala Zîlan Kurta YPS’yî û bersiv ji banga ‘teslîm bibe’re  ‘Ez rêhevala Arîn Mîrxan, Zîlan, Sema û Bêrîtanim tûcarî teslîm nabim’, tilîlî avêt û dawî li jiyana xwe anî. Tişta min teselî dike ewe ku keça min di encama têkoşîna bi rûmet de teslîmî dijmin nebû û bi fedayî giha şehadetê”.

Ew jinên ku hemberî metîngerî û teslîmiyetê berxwedanê didin meşandinin. Ji Berîtanan berbi Zîlanan, ji Semayan ber bi Arînan hemû jinên ku ser xeta berxwedanê cih digrin, ji yên paş wanre wirin dibin ronahî.  Yek ji kesê ku nav û xeta berxwedanê yên pêşiya xwe avakirî jî Zîlana Kurta ku di 10’ê Tirmehê li wanê dijî îxanet û teslîmiyetê guleya dawî ji xwere rakirbû.

Li navenda Wanê meheleya Hacibekîr kolana Surmelî a navçeya Îpekyoluyê roja 10’ê Tirmehê di encama îhbarê de di mala lê dima bi dehan wesayîtên zirxî yên hêzên dewletê kirin dorpêçêde û banga “teslîm bibe” kirin, weke bersîv jî Zîlan Kurta (Sarîna Ronahî) YPS’yî got: “Ez rêhevalê Arîn Mîrxan, Zîlan, Sema û Bêrîtanim ez tûcarî teslîmê we nabim” û bi guleya dawî ya ji xwere rakirî tevlî karwanên şehîda bû.

Delîla Kurt diyar dike ku ji dayikbûnê heta niha bi sekna xwe di malbatê de cihê wê cuda ye û bi bîrtîne ku ji malbata wan 2 kesên din jî ji aliyê dewletêve hatiye qetil kirin. Delîla dibêje: “Di sala 2000’ande li Colemêrg Marînosê bavê wê û di sala 2013’ande li Colemêrg Çelê yê jî biraya Zîlan gêrîlayê HPG’ê Mehdî di encama sergirtinekê ku gelek leşker hatibû kuştin de şehîd ketibû”.

‘Zîlan bi çalakiya xwe bû sembol’

Delîla dibêje: “Kesayetek zindî û keyfxweş yê Zîlanê hebû. Zîlan tenê dû sala çû dibistanê. Piştre xwe bi xwe pêşxist û heta demjimêrên dereng demê xwe bi pirtûk xwendinê derbaz dikir. Pir bi tevger û keyfxweş bû. Cihê wê cuda bû. Ewqasa Asî ewqas bi rehm jî bû ne dixwest tûkesê bişkîne. Her ji divê jin xwe pêş bixin bawer dikir û xuşk û birayên xwe perwerde dikir”.

‘Ezê bibim şopdarê têkoşîna Zîlan’

Delîla dibêje: “Zîlan beriya 3 salan tevlî HPG’ê bûye û piştî îlankirina rêveberiya xweser derbazî refên YPS’ê bûye. Tişta min teselî dike ewe ku keça min di encama têkoşîna bi rûmet teslîmî dijmin ne bûye bi fedayî gihaye şehadetê. Ji ber vê ez serbilindim ez jî wê bibim şopdarê têkoşîna keça xwe. Ezê xwedî têkoşîna wê derkevim”.

‘Xeyalê wê ya herî mezin bibe gerîla bû’

Xwuşka Zîlan Kurt Felek Kurt jî dibêje: “Ji xuşk zêde em bi Zîlanre heval bûn. Di nav mede herî zêde ew dixwest azad bibe. Weke jinên klasîk tarzê ji mêr re serê xwe ne di tewand. Heta di meheleyêde her li hevalên xweyên kur dida. Ji ber wê herkes ji wê hinek di tirsa. Zîlanê di malde her temaşeyî qenalên Kurdî dikir. Temaşeyî qlîbên gerîla û flîmên wan dikir. Heyrantiyek ji gerîlayên jin yê dinava tevgera azadiyê de hebû. Jiyana klasîk her ne dixwest. Gorî wê divê jinê ji derveyî mala xwe ji bo azadiyê têkoşîn kiriba. Piştî tevlî PKK’ê bûyî temaşekirina jiyanê wisa temam kir. Xweyalê wê yê herî mezin bûyîna gerîla bû.

‘Zîlan wê weke qehremanekê were bîranîn’

Felek dibêje: “Roja bûyerê ew tenê dijî dehan wesayîtên zirxî şer kirye. Piştî şerê bi saetan ji kesên buyer dîtîn me sehkir ku despêkê ji xwere guleyek rakiriye û şer kirye piştre jî dama guleyên wê xilas dibe tilîlî di avêje û dibêje: ‘Ez rêhevala Arîn Mîrxan, Sema, Berîtan û Zîlanim ez teslîmî we nabim’ û guleya dawî li serê xwe dide û digihêje şehadetê”.

Felek herî dawî dibêje: “Çalakiya wê kirî di meheleyêde gelek bandorî çêkir. Ne xwuşka wê weka jinekê şehadeta wê di meheleyêde gelek bandorî çêkir. Ez jî wê vê sekna wê her jixwe bigrim”.

Leyla Gürbüz (Arjîn Viyan) yek ji Qehremanên bê nav yê rêveberiya xweser a Geverê ku di meha Adarêde despê kirîbû ye. Herkesê li Geverê wê weke Viyan nas dikir û bi sekna bi biryar ya di serê kolanan de ya bi rûyê wê yê ken bîr tanîn. Di şûnde jiyanek mafê wê hatî dayîn û Leylaya ku di mejiyê bajarekê de hatî kûlan kesek çawabû? Van pirsan dayika wê Fadîme Gürbüz a li Edeneyê jiyan dikir bersivda.

‘Raperîna despêkê, şerê despêke’

Leylaya ku di temenê biçûk de acizî û raperîna wê hatî tûj kirin bi teybet ji ber heyrantiya wê ya ji bo gerîla ji dibistanê tê avêtin. Dayika Fadîme dibêje: “Dema diçû dibistana navîn ji ber mamosteyan ji gerîlayan re digot ‘terorîst’ aciz bû, şer kir û carek din ne çû dibistanê”. Dakika Fadîme diyar dike ku beriya vê bûyerê çend rojan mamusteyan gazî wê kirye û gotine “Ev zarok pir jîr û cudaye bidin xwendin”.

‘Herkes ji bo fikir girtinê dihat’

Dayika Leylayê Fadime qala wê dike û dibêje bi raperîn û îtrazên xwe Leyla di temenê biçûkde bi edalet dihat naskirin. Bibû fikirdarê malbat û cîranan û dema pirsgirêkek ya kesekê çêdibû dihatin gel wê. Fadîmeya ku serbilindî û hestiyarî di rûyê wêde dihat hîskirin dibêje: “Ez her serbilind bûm min keçek wisa heye. Ne tenê ji ber ku tevlî têkoşînê bûyî beriya tevlî têkoşînê bibi jî ew şoreşgerbû. Ez her bi wê serbilind bûm”.

‘Wê riya xwe zû çêkirbû’

Fadîme dema qala wê dike dibêje: “Ji xwe riya wê zû hatibû çêkirin min dizanî wê rojekê here lê dema çûyî ez paşde pir giriyam û min dûa kir. Leylayê gelek ji strana Şehîd Delîla ya ‘Dil dixwaze here cengê’ hez dikir û her dema gûhdarî wê stranê dikir digot ‘Şoreş gazî min dike’. Zarokek pir girêdayî nirxên xwebû.

‘Dîroka çûyîna xwe nîvisî û çû…’

Fadîme herî dawî tiştên di derbarê wêde tê bîra wê wisa tîne ser ziman: “Rorekê dema ez ne li mal li ser germkirina avê ya enerjiya rojê navê xwe, roja ku çûyî û carekê din na zivirim û diçim nivîzîbû. Me rojan lê gerebû min rojên pir zehmet derbaz kirbû weke dayikek zaroka wê winda bûyî. Her tiştên xirab dihatin aqlê min ka hinek kesan ew revandiye an jî riyek şaş deye. Min rojan nefes ne stand. Agahiyek di newrozêde hat, min zanî ew tevlî şoreşê bûye. Ez gelek xemgîn dibûm weke her dayikekê lê ez biwê serbilind bûm. Heta dilopa xwîna xweya dawî ezê ser riya wê bim û ez soz dim ku têkoşînê bikim. Ew şehîdê hemû gelên hatî perçiqandine û ez tûcarî wê nadim ji bîr kirin”.

‘Ez dixwazim wasiyeta wê pêk bînim’

Fadîme dîyar dike beriya biçe gotibû “Eger ez Şehîd bikevim hine li destê min bidin û min bi govendan oxir bikin” lê belê ji ber ku hîn cenazeyê wê ne karîne tehşîs bikin ji ber wê jî em nikarin wasiyeta wê bi cih bînin.

Dayika Fadima diyar dike ku ji bo wasiyeta keça xwe bicih bînin xwestine cenazeyê bînin û gotinên xwe wisa bi dawî tîne: “Me li Erzûrûmê xwîn dabû saziya adlî tipê. Agahiyek diyar ne dabûn me lê min di nav daxwuyaniya derbarê şehîdên Geverê de navê wê dît. Ez dixwazim gorek ya keça min heba herî kêm ezê biçim nefesekê bistînim. Axa wê hembêz bikim xwe rehet bikim.

Gelê Cizîrê dijî teslîmbûnê berxwedan pejirand û ket dîrokê. Li Cizîrê di encama rêvebirinaşidayî û operasyonên komkujî de sedan mirov di jêrzemînên wehşetê de hatin qetil kirin. Gelê di jêrzemînan de dîrokek ya berxwedanê nivîsandin, çuk ne tawandin. Yek ji kesê di jêrzemînên wehşetê yê Cizîrêde hatî qetilkir jî Cüneyt Dinare.

Cüneytê ji bo hevgitinê gel gelê Cizîrêre çêbike ji Stanbolê çû meheleya Cûdî ya Cizîrê û dema birîdan radikir ji aliyê hêzên dewletê ve hat birîndar kirin. Cüneytê 24 salî ji Amedê bû di hindirê xwede coşa berxwedanê jiyan dikir. Despêkê ji Stanbolê çû Amedê. Piştre dema şer mezin bû ji bo tevlî berxwedanê bibe çû Cîzîrê. Di berxwedana Cizîrêde cihê xwe girt û tevlî karwanên nemiran bû.

‘Cüneyt her gel min bû’

Hevalê Cüneyt Avdil dibêje: “Ez dema xebatên hilbijartinê yên Hezîranê bûm min Cüneyt naskir. Wê rojê em diçûn Avcilarê vekirina burokê. Piştî me buro vekirî baranek despêkir û tiştek sermin nebû. Dema wî min dît hirkaya xwe êxist û me bi hevre kar anî”. Adilê ku diyar dike ku piştî naskirinê hevdîtin berdewam kirin û dibêje: “Di meşa rûmetêde hatibûm teşhîr kirin û malbata min, min ne berdida ji derve. Di wê demê de Cüneyt her ba min bû”.

Adil diyar dike ji ber zextan di demek zehmetre derbaz bibû û divê demêde Cüneyt her gel wî dima û dibêje: “Bi saya Cüneyt ez ji wê psîkolojiya xirab xilas bûm. Her gel min bû, digot tê vê pêvajoyê derbaz bikî. Bi sayî wî ez ji wê psîkolojiyê xilas bûm”.

‘Cüneyt windahî tûcarî qebûl ne dikir’

Avdil dibêje: “Cüneyt ji bo min gelek baş bû, xwe ne difikirî lê ji bilî xwe herkesê difikirî. Alikariya herkesê ku li derdora wî bû dikir û xwedî kesayetek tucarî windahî qebûl nedikir bû. Kesek şoreşger bû, bê tirs bû. Rojekê dema em li parqa Geziyê dironiştin polîs hatin em aciz kirin û Cüneyt berdek nîşanî wan polîsan dabû. Çavê Cüneyt reş bû.

‘Birîndar bû nedikarî ji wê jêrzemînê derkeve’

Avdil dibêje: “Hercara min xwe tenê hîs dikir Cüneyt gel min bû. Cüneyt dema li Cizîrê bû ji minre peyam rêkir. Dixwest ji wêderê derkeve û gelek bêriya me kirîbû. Birîndar bû û nedikarî ji wê jêrzemînê derkeve. Dema di wê jêrzemînêde ji minre nivîsandibû ez gelek bandor kiribûm. Ew li wêderê bû ez li vir bûm tiştek ne kirin gelek zehmet bû. Min dizanî wê here Cizîrê despêkê çû Amedê piştre derbazî Cizîrê bû”.

‘Ez dizanim wê saya Cüneyt her azadî were’

Avdil diyar dike Cüneyt ne dikari ji komkujiyên li Kurdistanê çêdibên bêdeng bimîne û dibêje:”Ez bi saya Cüneyt tûcarî hêviyên xwe winda nakim. Em çiqas windahî bidin, çiqas canê me jî here wê her azadî were. Tişta herî zêde Cüneyt li min zêde kirî hêviyên xwe ne winda kirin û berxwedane. Divê ez tûcarî hêvîyên me winda nekim azadî nêzîke.”

Avdil bal dikişîne ser ketlîama nefretê ya Orlandoyê hatî jiyan kirin û gotinên xwe wisa bi dawî tîne: “Ji ber ku dewlet niha tiştekê nake em jî niha berxwedana me ya cewherî distînin. Cüneyt li vir ba Cüneyt jî wê wisa kiriba.